|
ÖZET: Emeklilik ve yaşlılık aylığı alan sigortalıların, aylıkları kesilmeden hizmet akdine tabi olarak çalışmaları durumunda sosyal güvenlik destek primi işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ilgili maddeleri, işverenlerin bu sigortalılar için gerekli prim belgelerini Kuruma sunma yükümlülüğünü düzenlemektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, emekli olduktan sonra ücret bordrosu ile çalıştırılan personel için sosyal güvenlik destek primi işlemlerinin gerçekleştirilmediği belirlenmiştir.
Kamu idaresi, ilgili kişiden hizmet alımı yoluyla faydalandığını ve işçi statüsünde bir istihdamın bulunmadığını savunsa da, fatura veya fatura yerine geçen belgelerin düzenlenmemesi nedeniyle sosyal güvenlik destek primi işlemlerinin yapılması gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir ve gerekli işlemlerin eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesi önem arz etmektedir. Sonuç olarak, emeklilik ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalıların, yaşlılık aylıkları kesilmeden çalışmaları halinde sosyal güvenlik destek primi işlemlerinin yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu eksikliklerin, Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde düzeltilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Emeklilik ve Yaşlılık Aylığı Bağlanan Sigortalıların Yaşlılık Aylığı Kesilmeden Hizmet Akdine Tabi Çalışanlar için Sosyal Güvenlik Destek Primi İşlemlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Emeklilik ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalıların yaşlılık aylığı kesilmeden hizmet akdine tabi çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
5510 sayılı “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu”nun; “Prim belgeleri ve işyeri kayıtları” başlıklı 86’ncı maddesinde;
“Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.”
Düzenlemesi yer almakta iken aynı Kanun’un; “Sosyal güvenlik destek primine ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 14’üncü Maddesinde;
“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi veya sigortalı olanlar, vazife malûllüğü, malullük ve yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlar ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edenler hakkında; bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlar hariç olmak üzere sosyal güvenlik destek primine tabi olma bakımından bu Kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Ancak;
Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi oranı 80 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançlar üzerinden 81 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen prim oranına yüzde 30 oranının eklenmesi suretiyle bulunan toplamdır. Yüzde 30 oranının dörtte biri sigortalı, dörtte üçü işveren hissesidir. Bu kapsamda sayılan kişilerden sosyal güvenlik destek primine tabi olanların prim ödeme yükümlüsü bunların işverenleridir. Bunlar hakkında sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.
Denilmektedir.
Yapılan incelemede, emekli olduktan sonra kendisine ücret bordrosu düzenlenmek ve ücret verilmek suretiyle çalıştırılan personele ilişkin sosyal güvenlik destek primi işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, ilgili kişiden hizmet alımı yoluyla yararlanılmış olduğu, faturası bulunmadığı için çeşitli ödemeler bordrosu ile ödeme yapıldığı ve işçi statüsünde bir istihdam söz konusu olmadığından sosyal güvenlik destek pirimi işlemlerinin yapılamamış olduğu ifade edilmiş olsa da fatura veya fatura yerine geçen belgeler düzenlenmemiş, ücret bordrosuyla ödeme yapılmış olduğundan sosyal güvenlik destek pirimi işleminin yapılması zorunludur.
Sonuç olarak, emeklilik ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalıların yaşlılık aylığı kesilmeden hizmet akdine tabi çalışanlar için sosyal güvenlik destek primi işlemlerinin yapılması, eksik uygulamalar ile ilgili durumun SGK nezdinde düzeltilmesi gerekmektedir.