Emniyet Genel Müdürlüğü ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arasında Yapılan Protokol Hükümleri Kapsamında Gerçekleştirilen İşlemlerin İlgili Muhasebe Hesaplarında İzlenmemesi (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Emniyet Genel Müdürlüğü ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) arasında yapılan protokoller çerçevesinde gerçekleştirilen işlemlerin muhasebe hesaplarında uygun şekilde izlenmediği tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, TOKİ ile yapılan taahhütlerin 920 Gider Taahhütleri Hesabı’nda, ödemelerin ise 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda izlenmediğini ortaya koymuştur. Bu durum, bilanço dipnotlarında hatalara yol açmakta ve mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. İlgili mevzuat gereği, bu tür taahhütlerin ve ödemelerin doğru hesaplarda takip edilmesi zorunludur.

Ayrıca, TOKİ’ye yapılan ön ödemelerin 259 Yatırım Avansları Hesabı’nda izlenmemesi de önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Emniyet Genel Müdürlüğü ile TOKİ arasında yapılan çeşitli protokoller kapsamında belirli miktarlarda ön ödeme yapılmış; ancak bu ödemeler, ilgili hesap yerine yanlışlıkla başka hesaplarda takip edilmiştir. Bu durum, mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılmasını engellemektedir.

Kamu idaresinin, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltici işlemlere başladığı belirtilmiştir. Protokoller çerçevesinde yapılan tüm işlemlerin, mevzuat hükümleri doğrultusunda uygun hesaplarda izlenmesi, mali raporların şeffaf ve gerçeğe uygun olmasını sağlayacaktır. Bu nedenle, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından TOKİ’ye yapılan tüm ödemelerin ve avansların doğru muhasebe hesaplarında takip edilmesi büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Emniyet Genel Müdürlüğü ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arasında Yapılan Protokol Hükümleri Kapsamında Gerçekleştirilen İşlemlerin İlgili Muhasebe Hesaplarında İzlenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Emniyet Genel Müdürlüğü ile T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı arasında yapılan protokol hükümleri kapsamındaki taahhütlerin 920 Gider Taahhütleri Hesabında, yapılan ödemelerin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında, ön ödemelerin ise 259 Yatırım Avansları Hesabında izlenmediği görülmüştür.
TOKİ ile yapılan protokole ilişkin bedellerin 920 Gider Taahhütleri Hesabında izlenmemesi
Emniyet Genel Müdürlüğü ile TOKİ arasında yapılan 22.08.2016 tarihli Protokol’ün “Konusu” başlıklı 2’nci maddesinde; protokol kapsamındaki işler için 1.539.000.000 TL bütçe öngörülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 920 Gider Taahhütleri Hesabına ilişkin olarak “Hesabın niteliği” başlıklı 473’üncü maddesinde; yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarlarıyla bunlardan yerine getirilenler ve feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için 920 Gider Taahhütleri Hesabının kullanılacağı belirtilmiştir.
Uygulamada, Emniyet Genel Müdürlüğü ile TOKİ arasında bina yapımına ilişkin protokoller yapıldığı ancak bu protokol bedellerinin 920 Gider Taahhütleri Hesabında izlenmediği dolayısıyla bilanço dipnotlarında hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümleri gereğince protokollere dayanılarak girişilen taahhüt tutarları ve bunlardan yerine getirilenlerin 920 Gider Taahhütleri Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.
TOKİ’ye yapılan ödemelerin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmemesi
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 187’nci maddesinde; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kullanılacağı belirtilmiştir. Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 188’inci maddesinde hesabın işleyişi ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.
Buna göre, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı, kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her giderin geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.
Emniyet Genel Müdürlüğü ile TOKİ arasında hizmet binası ve diğer binaların yapılmasına ilişkin olarak çeşitli tarihlerde protokoller yapılmış olup bu protokoller kapsamında ödemeler gerçekleştirilmektedir.
Uygulamada, protokol kapsamında 2021 yılı içinde ve daha önceki yıllarda TOKİ’ye yapılan ödemelerin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmeyip doğrudan giderleştirildiği dolayısıyla temel mali tablolarda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
TOKİ’ye yapılan ödemeler 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmelidir. Yapım işlerinin ilgili hesapta izlenilmemesi mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini engellemektedir. Bilanço ilkeleri uyarınca, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıtlarının yapılması, mali tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılması gerekmektedir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılmakta olan yapım işlerinin doğrudan giderleştirilmeden geçici kabul yapılana kadar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesi ve bu hesapta biriken yapım işlerine ait tutarların, geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılması gerekmektedir.
TOKİ’ye yapılan ön ödemelerin 259 Yatırım Avansları Hesabında izlenmemesi
Emniyet Genel Müdürlüğü ile TOKİ arasında yapılan 08.09.2014 tarihli Protokol’ün “Ödeme şekli ve ödeme yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde 127.000.000 TL; 22.08.2016 tarihli Protokol’ün “Ödeme şekli ve ödeme yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde 190.000.000 TL; 12.04.2018 tarihli Ek Protokol’ün “Ön ödeme şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde 70.000.000 TL; 29.12.2020 tarihli Ek Protokol’ün “Ödeme şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde 200.000.000 TL ön ödeme yapılacağı ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 259 Yatırım Avansları Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 189’uncu maddesinde; yurtiçinden veya yurtdışından sözleşmeye dayanılarak edinilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak verilen yatırım avanslarının izlenmesi için 259 Yatırım Avansları Hesabının kullanılacağı belirtilmiştir. Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 191’inci maddesinde hesabın işleyişi ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.
Emniyet Genel Müdürlüğü ile TOKİ arasında gerçekleştirilen protokollerin konusu hizmet binası yapımı olduğundan bu protokoller kapsamında verilen avanslar 259 Yatırım Avansları Hesabında takip edilmelidir. Verilen avanslar işin sonunda Protokol konusu işler için mahsup edileceğinden verilen avansların muhasebe hesaplarında izlenmesi büyük önem arz etmektedir.
Bilanço ilkeleri uyarınca, kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıtlarının yapılması, mali tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla, belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılması gerekmektedir. Bu nedenle, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından TOKİ’ye yapılan ön ödemeler bilançoda 259 Yatırım Avansları Hesabında yer almalıdır.
Uygulamada, protokoller kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğünce TOKİ’ye önceki yıllarda yapılan ön ödemelerin 259 Yatırım Avansları Hesabında izlenmediği, 2021 yılı Aralık ayında ise yapılan 230.000.000 TL ön ödemenin 259 Yatırım Avansları Hesabı yerine 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edildiği dolayısıyla anılan hesaplar itibarıyla bilançoda 230.000.000 TL hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından TOKİ’ye yapılan ön ödemelerin bilançoda 259 Yatırım Avansları Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.