|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı endüstriyel atıksu üreten işletmelerin atıksu kalite kontrol ruhsatı (AKKR) olmaksızın faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen yönetmeliklere göre, endüstriyel atıksu kaynaklarının, atıksu altyapı sistemlerine deşarj edilmesi için AKKR alınması zorunludur. Bu belge, atıksu deşarj limitlerini aşan işletmelere, gerekli önlemleri almaları için belirli süreler tanınarak verilmekte, bu süre içinde gerekli tedbirleri almayanlar ise ilgili belediyelere bildirilerek ruhsatları iptal edilmektedir.
Denetimler sonucunda, 687 işletmenin AKKR alması gerektiği, bunlardan yalnızca 569’unun bu belgeyi temin edebildiği tespit edilmiştir. Ruhsatı olmayan işletmelere, kanalizasyon hattına atıksu deşarjı yaptıkları için kirlilik önleme payı (KÖP) tahakkuk ettirilmekte, bu kapsamda 447 işletmeye toplam 21.012.335,25 TL KÖP tahakkuku yapılmıştır. Kamu İdaresi, denetim ve kontrol işlemlerinin titizlikle sürdürüleceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, ruhsatı olmayan işletmelerin tespit edilmesi ve ruhsatlandırılması, kirletici parametre değerlerini aşan atıksu üreticilerine KÖP tahakkuk edilmesi, gerekli önlemleri almayanların belediyelere bildirilmesi ve ruhsatlarının iptal edilmesi konularında denetimlerin artırılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Endüstriyel Atıksu Üreten İşletmelerden Bazılarının Atıksu Kalite Kontrol Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Atıksu kalite kontrol ruhsatı olmadığı halde faaliyetlerine devam eden işletmeler bulunduğu görülmüştür.
Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Atıksuların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği’nin;
“Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Atıksu kalite kontrol ruhsatı (AKKR): Bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere uygun faaliyet gösterdiği tespit edilen atıksu kaynaklarına BUSKİ tarafından verilen belgeyi,
Endüstriyel atıksu: Herhangi bir ticari veya endüstriyel faaliyetin yürütüldüğü alanlardan kaynaklanan, evsel atıksu ve yağmur suyu dışında oluşan atıksuları,
Kirlilik önlem payı (KÖP): Atıksularındaki kirletici parametre değerleri, bu Yönetmelikte belirtilen atıksu deşarj limit değerlerinin üstünde olan atıksu kaynaklarına, gerekli önlemleri alıncaya kadar İdare tarafından tahakkuk ettirilen, atıksu arıtma ve / veya bertaraf bedelini,” ifade eder.
“Genel hükümler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“(1) İşletmeler, endüstriyel atıksularını, bu Yönetmelikte belirtilen hükümler doğrultusunda, atıksu altyapı sistemlerine deşarj etmekle yükümlüdürler.
(2) Endüstriyel atıksuyunu, atıksu alt yapı tesislerine doğrudan deşarj etmesi uygun görülmeyen işletmeler, işletme, bakım, kontrol ve belgeleme harcamaları kendilerine ait olmak üzere, gerekli her türlü önlemi almak, fosseptik ve ön arıtma tesislerini, bu Yönetmelikte belirtilen hükümler uyarınca kurup, işletmek ile yükümlüdür.
(4) Endüstriyel atıksu deşarjı olan gerçek ve tüzel kişilere ait tüm işletmeler, işletme ruhsatı olsun veya olmasın, İdare’den AKKR almak zorundadır. İdare’ye müracaat etmeyen ve yapılan denetimler sırasında tespiti yapılan işletmelerde, işletmenin müracaat etmesi beklenmeden, bu Yönetmelikte belirtilen hükümler doğrultusunda İdare tarafından AKKR işlemleri başlatılır.”
“Atıksu kalite kontrol ruhsatı esasları” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1) Endüstriyel atıksu kaynaklarının, atıksu alt yapı sistemlerinden yararlanmaları, İdare’nin yazılı onayına bağlıdır. Yapılan denetimler sonucunda, bu Yönetmelikte belirtilen şartları yerine getirdiği tespit edilen endüstriyel atıksu kaynaklarına “Atıksu Kalite Kontrol Ruhsatı (AKKR)” verilir. Bu belge ayrıca, bağlantı izin belgesi yerine de geçmekte olup, endüstriyel atıksu üreten işletmelere, bu belge dışında ayrıca bağlantı izin belgesi verilmez.”
“Atıksu kalite kontrol ruhsatının geçerliliği ve süresi” başlıklı 11’inci maddesinde ise;
“(1) AKKR 5 (beş) yıllık süreler için geçerlidir. İşletmenin, sürenin bitimine 2 (iki) ay kala İdare’ye müracaat ederek, belgenin yenilenmesi işlemlerini başlatması gerekmektedir. İşletme müracaat etmez ise, İdare, işletmenin müracaat etmesini beklemeden, belgenin yenilenmesi için işlemleri başlatır ve yapılan denetimlerde, bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere uygun olarak faaliyetine devam ettiği tespit edilen işletmenin belgesi yenilenir. Üretim ve faaliyetinde, üretim miktarında ve şeklinde, sektöründe, isminde, adresinde ve benzeri değişiklikler yapacak olan işletme, AKKR süresinin bitmesini beklemeden İdare’ye başvuru yaparak, belgesinin yenilenmesi işlemlerini başlatmak zorundadır.
(2) AKKR olan ancak, yapılan denetimlerde, bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilen işletmeye, gerekli önlemleri alması için, 15’inci maddede belirtilen ilgili hükümlere göre süre verilir. Verilen süre içerisinde, gerekli önlemleri almayan işletme, ilgili mevzuat hükümlerine göre durumunun değerlendirilmesi için, Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na ve / veya ilçe Belediyesine bildirilir. Bu sürecin başlaması ile birlikte, işletmenin AKKR İdare tarafından iptal edilir.” denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; endüstriyel atık su deşarjı olup BUSKİ aracılığı ile bertaraf eden tüm işletmeler BUSKİ’den AKKR almak zorundadır. Atıksu deşarj şartlarını sağlayan endüstriyel atık su kaynaklarına verilen bu belge, işletmelerin atık sularının kontrol altına alınması açısından önemlidir. Sözü geçen ruhsatın alınması konusunda eksikliği olan işletmelere Yönetmelik’te belirtilen süreler verilmekte bu sürelerde gerekli önlemleri almayan işletmeler ise AKKR almadan faaliyet gösteren işletme olarak kabul edilerek, İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı Yönetmelik hükümlerine göre durumunun değerlendirilmesi için Bursa Büyükşehir Belediyesi ve/veya ilçe belediyelerine bildirilmektedir. Bu doğrultuda AKKR alması gereken işletme sayısı 687 olup, bunların 569’u bu ruhsatı alabilmiştir.
Bunlarla beraber AKKR’si olmadan faaliyetine devam eden işletmelere kanalizasyon hattına atık su deşarjı yaptığı için kirlilik önleme payı (KÖP) tahakkuk ettirilmektedir. KÖP uygulama esasları, Atık suların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği’nin 15’inci maddesinde; atık sularındaki kirletici parametre değerleri Yönetmelikte belirtilen atıksu deşarj limit değerlerinin üstünde olan işletmelere gerekli tedbir ve önlemleri alıncaya kadar tahakkuk ettirilecek KÖP bedeli hesabı yer almaktadır. Bu doğrultuda, 447 işletmeye toplam 21.012.335,25 TL KÖP tahakkuku yapılmış bunun 15.658.795,32 TL’si ise (%74,54) tahsil edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; denetim ve kontrol işlemlerinin titizlikle yapılmaya devam edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, atıksu kalite kontrol ruhsatı olmadan faaliyette bulunan endüstriyel atıksu deşarjı olan işletmelerin tespit edilmesine yönelik çalışma ve sorgulamaların yapılması, tespit edilen işletmelerin Yönetmelik’e uygun şekilde ruhsatlandırılması, kirletici parametre değerlerini aşan atıksu üreticilerine kirlilik önleme payı tahakkuk ettirilmesi, verilen süre içerisinde gerekli önlemleri almayan işletmelerin ise belediyelere bildirilmesi ile beraber ilgili ruhsatlarının iptal edilmesi ve bu konuda denetim işlemlerine önem verilmesi gerekmektedir.