|
ÖZET: Enerji dağıtım şirketinin bakım ve onarım giderleri, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre idare bütçesinden karşılanmamalıdır. Dağıtım şirketinin sorumluluğunda olan trafoların bakım giderleri, çeşitli nedenlerle idare tarafından üstlenilmekte, ancak bu durum hukuki çerçevede sorunlar yaratmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, bu giderlerin dağıtım şirketi tarafından karşılanması gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği, dağıtım tesislerinin sınırlarını ve bakım sorumluluklarını net bir şekilde tanımlamaktadır. Yönetmelik gereğince, alçak ve orta gerilim seviyesindeki tüketicilere enerji sağlamak, dağıtım şirketinin yükümlülüğüdür. Dolayısıyla, bu tesislerin bakım ve onarım masraflarının idare bütçesinden karşılanması, hukuka aykırıdır. Sonuç olarak, enerji dağıtım şirketinin sorumluluğunda olan trafo bakım ve onarım giderlerinin idare bütçesinden finanse edilmesi, nihai tüketicilere ek maliyetler yükleyerek “mükerrer trafo tesis ve bakım bedeli” ödemelerine yol açmaktadır. Bu nedenle, söz konusu giderlerin dağıtım şirketi tarafından karşılanması sağlanmalıdır. |
BULGU: Enerji Dağıtım Şirketinin Üstlenmesi Gereken Trafo Bakım Onarım Giderlerinin İdare Bütçesinden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Enerji müsaadesi alınabilmesi için dağıtım şirketince yapılması gereken ancak çeşitli nedenlerle idare tarafından yapılan trafonun enerji dağıtım şirketine devredilmeyerek bakım giderlerinin bütçeden karşılandığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; kamu idarelerine bütçeyle verilen harcama yetkisinin kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyele düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre, dağıtım şirketi, belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi ifade eder.
28.01.2014 tarih ve 28896 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde de;
Dağıtım tesisi: “İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları”,
Bağlantı hattı: “Tüketicilerin iç tesisatını dağıtım şebekesine bağlamak için gerekli ve bu Yönetmelik kapsamında belirtilen mesafe sınırları dâhilinde olan; AG’den bağlı tüketiciler için yapı bina giriş noktasından itibaren dağıtım şebekesine kadar, OG’den bağlı tüketiciler için tüketicinin şalt sahasının bittiği noktadan itibaren dağıtım şebekesine kadar olan hattı”,
Bağlantı noktası: “İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğini ve alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktasını ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.
Nitekim adı geçen Yönetmelik’in “Dağıtım tesisi sınırları” başlıklı 15’inci maddesinde; “Dağıtım sistemine bağlı tüketiciler açısından, bağlantı noktasından kullanım yerine kadar olan tesis ve teçhizat tüketicinin mülkiyetindedir. Bağlantı noktası dâhil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren hattın geri kalan kısmı dağıtım tesisidir.” denilerek bağlantı noktası dâhil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren geri kalan hattın dağıtım tesisi olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla, alçak gerilim (AG) seviyesinden bağlı tüketiciler için enerjinin yapı bina giriş noktalarına kadar getirilmesi, orta gerilim (OG) seviyesinden bağlı tüketiciler için tüketim tesislerine ait şalt sahalarının (trafoların) bittiği noktadan sonraki nihayet direğine kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğundadır. Görüldüğü üzere, hem alçak gerilim hem orta gerilim seviyesinden bağlı tüketicilere bağlantı noktasına kadar enerjinin getirilmesi (trafo dâhil) maliyeti dağıtım şirketine aittir.
Öte yandan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmelik’in 10/B maddesi 6’ıncı fıkrasında; “Bağlantı hattının kullanıcı tarafından tesis edilecek olması halinde, dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında, bağlantı hattının tesisine, kullanım haklarına ve devrine ilişkin bir tesis yapım sözleşmesi imzalanacağı, altıncı fıkra kapsamındaki bağlantı hattının enerjilendirme tarihinden itibaren beş yıl sonra, diğer bağlantı hatlarının enerjilendirme tarihinde herhangi bir işleme gerek kalmaksızın dağıtım şirketine devredilmiş kabul edileceği, aynı maddenin 8’inci fıkrasında ise “Meskûn mahal dışındaki 500 metreyi aşan OG bağlantı hatlarının, enerjilendirme tarihinden itibaren beş yıl boyunca bağlantı hattı niteliğini koruyacağı ve bu süre sonunda dağıtım şebekesi kapsamına alınacağı,bağlantı hatlarının işletme ve bakımı, tesislerin enerjilendirilmesinden itibaren dağıtım şirketinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir. Adı geçen Yönetmeliği’n 37’inci maddesi üçüncü fıkrasında da, “Kullanıcı tarafından tesis edilmiş olan dağıtım tesislerinin işletme, bakım, onarımı dağıtım şirketince yapılır.” denildiğinden söz konusu tesislerin kaydi olarak da müştemilatı ile birlikte ilgili dağıtım şirketine devredilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında “Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliğinin 10, 21 ve 37’nci maddelerinin özetle ifade ettiği durum; Tüketicinin kendi özel mülkiyet sınırları içinde (tüketim tesisinde) yer alan hiçbir trafo ve/veya teçhizattan dağıtım tesisi sahibinin (dağıtım şirketinin) sorumlu tutulamayacağı” şeklinde açıklama yapılmışsa da, adı geçen Yönetmeliğin 37’inci maddesinin 3’üncü bendinde “Kullanıcı tarafından tesis edilmiş olan dağıtım tesislerinin işletme, bakım, onarımı dağıtım şirketince yapılır.” hükmü karşısında yapılan açıklamanın kabulü mümkün değildir. Anılan 37’nci madde hükmü bağlamında; “01.02.2019 tarihinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yapılan yazılı açıklamada elektrik faturalarında yer alan dağıtım bedelinin yalnızca faturanın dağıtımı veya sayacın okunması bedeli olmadığı, enerjinin üretiminden nihai tüketiciye teslimine kadarki süreçte oluşan tüm maliyetlerin bu rakamın içinde olduğu ve bu meyanda enerjinin nihai tüketicilere sunulması kapsamındaki trafo tesis giderleri ile bu trafoların bakım giderlerinin tüketim faturalarına (% 30,8 oranında) dâhil olduğu ” vurgulanmıştır. Buna göre trafo ve tesis giderleri ile bakım onarım giderlerinin dağıtım şirketi uhdesinde olması ve bu giderlerin ise tüketim faturalarına dahil edilerek tahsil edilmesi karşısında İdarece yapılan trafoların bedellerinin enerji dağıtım firmasından talep edilmesi, bu tesis ve trafoların devri yapılarak trafo bakım maliyetine katlanılmaması gerekmektedir. Aksi bir durumun nihai tüketiciye (İdareye) “mükerrer trafo tesis ve bakım bedeli” ödemesine sebebiyet verdireceği açıktır.
Buna göre, enerji dağıtım şirketinin görev alanında olan trafo işletme,bakım ,onarım giderinin görevi olmadığı halde İdare bütçesinden karşılanması mümkün olmayıp, söz konusu giderlerin dağıtım şirketince karşılanması sağlanmalıdır.