|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin enflasyon düzeltme işlemlerinde eksiklikler tespit etmiştir. İlgili raporda, 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda yer alan tutarlar için enflasyon düzeltmesi yapılmadığı belirtilmektedir. 16 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Tebliğ, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin gerçekleştirilmesi için belirli şartlar öngörmektedir. Bu şartlar arasında, fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması gerekliliği yer almaktadır.
Denetim sonucunda, 2024 yılı itibarıyla belirtilen hesaplar için enflasyon düzeltmesi yapılması gerektiği halde, bu işlemlerin gerçekleştirilmediği ve dolayısıyla gerekli olumlu/olumsuz farkların 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabı ile 690-Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresinin açıklamasında, ilgili kuruluşun enflasyon düzeltmesi işlemlerini henüz bildirmediği ifade edilmiştir. Bu durum, 2024 yılı mali tablolarında hataların devam etmesine neden olmaktadır. Sonuç olarak, 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki tutarlar için enflasyon düzeltmesi işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve ortaya çıkan farkların 698 ve 690 hesaplarına aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu adımların atılması, mali tabloların tutarlılığını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Enflasyon Düzeltme İşlemlerinin Eksik Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin yıl sonu bilançosunda 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda kayıtlı tutarlar için enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
16.12.2023 Tarihli ve 32401 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması konulu, 85 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde;
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinde enflasyon düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması gerektiği,
Enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak hesapların Yönetmelik eki EK-1’de yer alan parasal olmayan kalemler olduğu, EK-1’deki listede mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının da yer aldığı, enflasyon düzeltmesi sonrası yeni değerin, ilgili kalemlerin kayıtlı değerlerinin Yönetmelik eki EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanan düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunacağı, bulunan yeni değer ile eski değer arasındaki farkın, enflasyon düzeltmesi olarak kayıtlara alınacağı,
Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı, bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgelerin ilgili kamu idaresine gönderileceği, ilgili kamu idaresinin muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacağı, enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshasının muhasebeleştirme belgesine ekleneceği,
Enflasyon düzeltmesi işleminin, mali yıl sonu itibarıyla amortisman işlemlerinden önce geçici mizana yansıyacak şekilde dönem sonunda yapılacağı, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının bakiyesinin, dönem sonu işlemleri bağlamında geçici 1 inci maddede belirtilen durum haricinde (2023 yılına ait düzeltme işlemi haricinde) 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılacağı,
Hükümleri yer almıştır.
Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşılacağı üzere, enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacak ve ortaya çıkan farklar 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabına aktarılacaktır. Dönem sonunda ise önce 698- Enflasyon düzeltmesi hesabı kalanının 690- Faaliyet sonuçları hesabına aktarılması sağlanacak, devamında 690- Faaliyet sonuçları hesabının kalanının, ilgisine göre 590/591 Dönem Olumlu/Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabına aktarılması, böylece faaliyet sonuçları ile bilanço tutarlılığının sağlanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede anılan Tebliğ’e göre 2024 yılında şartlar oluştuğu için Tebliğ’de yer alan hesaplardaki tutarlara enflasyon düzeltmesi işlemleri yapıldığı fakat yıl sonu bilançosunda 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda 100.000,00 TL bulunduğu ve adıgeçen hesaplar Tebliğ eki EK-1 parasal olmayan kalemler içinde yer aldığı halde bu hesaplardaki tutarlara enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılmadığı, buna bağlı olarak olması gereken olumlu/ olumsuz farkların öncelikle 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabı ile 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılmadığı, sonrasında ise bilançodaki 590/591 Dönem Olumlu/Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabına aktarılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin cevabında Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması konulu 85 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı hükmüne göre “241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı” hakkında ilgili şirketin hala İdareye enflasyon düzeltmesi işlemi yapıp yapmadığını bildirmediği için herhangi bir işlem tesis edilemediği ifade edildiğinden 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hata devam etmektedir.
Bu itibarla açıklanan tebliğ hükümlerine göre; 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki tutarlar için enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılması, oluşacak olumlu/ olumsuz farkların öncelikle 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabı ile 690- Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılması, sonrasında ise bilançodaki 590/591 Dönem Olumlu/Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabına aktarılması gerektiği değerlendirilmektedir.