|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, enflasyon düzeltmesi işlemleri sonucunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’ndaki tutarın ilgili hesaplara mevzuata uygun olarak aktarılmadığını ortaya koymuştur. 16 Aralık 2023 tarihli 85 Sıra No.lu Genel Tebliğ ile belirlenen usul ve esaslara göre, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılması ve raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Tebliğ, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin hangi parasal kalemlere uygulanacağını ve bu işlemler sonucunda ortaya çıkan farkların nasıl kaydedileceğini detaylandırmaktadır.
Yapılan denetimlerde, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın yıl sonunda 474.505.849,93 TL alacak ve 40.686.742,10 TL borç kaydettiği, alacak bakiyesinin 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılması gerekirken, yanlışlıkla 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ve 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili hesapların tutarlarında yanlışlıklar yaratmış ve 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’nın noksan görünmesine neden olmuştur. Kamu İdaresi, hatanın bilgisayar yazılımından kaynaklandığını ve düzeltmenin 2025 yılı mali tablolarında yapılacağını belirtmiştir. Kamu İdaresi, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu tür hataların önlenmesi için gerekli önlemlerin alınması, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Enflasyon Düzeltmesi İşlemleri Sonrasında Oluşan Farkların Dönem Sonunda Mali Tablolara Doğru Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından gerçekleştirilen enflasyon düzeltmesi işlemleri sonucu 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’ndaki tutarın ilgili hesaplara mevzuata uygun olarak aktarılmadığı görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmalarını sağlamak üzere enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasına ilişkin usul ve esaslar Muhasebat Genel Müdürlüğünce 16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 Sıra No.lu Genel Tebliğ ile belirlenmiştir.
İlgili Genel Tebliğ’in “Enflasyon Düzeltmesi İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında genel yönetim kapsamında bulunan tüm kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, ikinci fıkrasında hangi parasal kalemlere ne şekilde enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılacağı açıklanmıştır. İlgili maddenin son fıkrasında ise enflasyon düzeltmesi için ihdas edilen yardımcı hesapların Tebliğ’e ekli Ek-3’te yer aldığı belirtilmiştir.
Yine mezkur Tebliğ’in “Enflasyon Düzeltmesine Yönelik Muhasebe Kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde; parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farkların, ilgili hesaba borç ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’na alacak kaydedileceği, birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farkların, 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’na alacak, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’na borç kaydedileceği, dönem sonu işlemleri kapsamında 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın kalanının 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılacağı hüküm altına alınmıştır. Tebliğ’in geçici 1’inci maddesinde; 2023 yılı sonunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın borç ya da alacak kalanının ilgisine göre 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı’na veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılacağı düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacak ve ortaya çıkan farklar ilgili hesaplara yardımcı hesaplar kullanılarak alınacak ve ilgisine göre karşılığında 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı borç ya da alacak çalıştırılacaktır. Dönem sonunda ise 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı’nda kalan tutarın 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılması gerekmektedir. Sadece Tebliğ’in yayınlandığı 2023 yılı sonunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın borç ya da alacak kalanının ilgisine göre 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı’na veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılması düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, enflasyon düzeltmesi sonrasında oluşan farkların izlendiği 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın yıl sonunda 474.505.849,93 TL alacak toplamı, 40.686.742,10 TL borç toplamı verdiği, alacak bakiyesi olan 433.819.107,83 TL’nin 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılması gerekirken 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ve 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılarak dönem sonu kapanış işleminin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Bu durum; 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’nın ve 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı’nın 433.819.107,83 TL tutarında noksan görünmesine, 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı’nın 474.505.849,93 TL ve 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı’nın 40.686.742,10 TL fazla görünmesine yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu hatanın bilgisayar yazılımından kaynaklandığı ve 2025 yılı mali tablolarında hatanın düzeltileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından enflasyon düzeltmesine ilişkin dönem sonu işlemlerinin mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.