|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, enflasyon düzeltmesi işlemlerinde önemli hatalar tespit etmiştir. İl belediyesi mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabında gerekli enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılmadığı ve idarenin gerçekleştirdiği düzeltme işlemleri sonrasında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşan tutarların mali tablolara uygun bir şekilde aktarılmadığı belirlenmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, 31.12.2023 tarihli mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak sunulması için gerekli düzeltmelerin yapılmasını kararlaştırmış ve bu sürece ilişkin usul ve esasları 16.12.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan genel tebliğ ile belirlemiştir.
Tebliğin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin mali tablolarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerektiğini ve hangi parasal kalemlerin düzeltileceğini açıklamaktadır. Ayrıca, mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının da bu düzeltmelere dahil olduğu vurgulanmıştır. Denetimlerde, idarenin 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına enflasyon düzeltmesi işlemini 2024 yılında gerçekleştirmediği ve düzeltme işlemlerinin doğru bir şekilde aktarılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan genel tebliğ çerçevesinde, enflasyon düzeltme işlemlerinin doğru bir şekilde uygulanması ve bu işlemler sonucunda oluşan tutarların mali tablolara uygun olarak aktarılması gerekmektedir. İdarenin, tespit edilen hataları 2025 yılında düzeltmeyi planladığı ifade edilmiştir. |
BULGU: Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinde Hatalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı için yapılması gereken enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılmadığı, İdare tarafından gerçekleştirilen enflasyon düzeltmesi işlemleri sonrasında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşan tutarların dönem sonunda mevzuata uygun olarak mali tablolara aktarılmadığı görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait 31.12.2023 tarihli mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmalarını sağlamak üzere enflasyon düzeltmesine tabi tutulması Hazine ve Maliye Bakanlığınca kararlaştırılmış olup buna ilişkin usul ve esaslar Muhasebat Genel Müdürlüğünce 16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 sıra no.lu Genel Tebliğ ile belirlenmiştir.
İlgili Genel Tebliğ’in “Enflasyon Düzeltmesi İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ilk fıkrasında genel yönetim kapsamında bulunan tüm kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, ikinci fıkrasında hangi parasal kalemlere ne şekilde enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacağı, beşinci fıkrasında mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı açıklanmıştır. Tebliğ’in Ek-1 bölümünde ise enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemler sayılmış olup, 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının enflasyon düzeltmesi kapsamında olduğu belirtilmiştir. İlgili maddenin son fıkrasında ise enflasyon düzeltmesi sonrasında oluşacak farkların izlenmesi için ihdas edilen yardımcı hesapların Tebliğ’e ekli Ek- 3’te yer aldığı belirtilmiştir.
Yine mezkûr Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde:
“(1) Parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farklar, ilgili hesaba borç ve 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
(2) Birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farklar, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.
(3) Dönem sonu işlemleri kapsamında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanı, geçici 1 inci maddede belirtilen durum haricinde 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılır.”
denilmiş olup İlgili Tebliğ’in “İlk düzeltme işlemindeki sonuçların aktarılması” başlıklı geçici 1’inci maddesinde ise, 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698- Enflasyon düzeltmesi hesabında oluşacak borç ya da alacak kalanının ilgisine göre; 570- Geçmiş yıllar olumlu faaliyet sonuçları hesabının veya 580- Geçmiş yıllar olumsuz faaliyet sonuçları hesabının “98-Geçmiş yıllar enflasyon farkları” yardımcı hesabına aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşılacağı üzere, 2024 yılı için enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılması, ortaya çıkan farkların ilgili hesaplara yardımcı hesaplar kullanılarak alınması ve ilgisine göre karşılığında 698-Enflasyon Düzeltme Hesabının borç ya da alacak çalıştırılması gerekmektedir. Dönem sonunda ise 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabı kalanının 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılacağı, devamında 690-Faaliyet Sonuçları Hesabının kalanının, ilgisine göre 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabına ya da 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabına aktarılacağı mezkur Tebliğ’de ifade edilmiştir.
Yapılan incelemelerde, İdare tarafından 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına enflasyon düzeltmesi işleminin 2024 yılında uygulanmadığı, yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinin 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabından, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına ve bilançoda yer alan 59-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesaplarına doğru aktarılamadığı, bu nedenle söz konusu hesapların gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabında yer alan tutarların doğrudan 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ile 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarıldığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından ilgili hataların 2025 yılında düzeltileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Muhasebat Genel Müdürlüğünce 16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 sıra no.lu Genel Tebliğ çerçevesinde, İdare tarafından yapılan enflasyon düzeltme işlemlerinin mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına da yapılması ve enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan tutarların mali tablolardaki ilgili hesaplara doğru bir şekilde aktarılmasının sağlanması gerekmektedir.