|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin enflasyon düzeltmesi işlemlerinde önemli hatalar tespit etmiştir. 16 Aralık 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği, kamu idarelerinin mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde düzenlenmesini amaçlamaktadır. Ancak, incelemeler sonucunda, belediyenin 2023 yılı sonunda gerçekleştirdiği enflasyon düzeltmesi işlemlerine dair herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığı, 2024 yılında ise düzeltme katsayısı yerine sabit bir oran kullanıldığı belirlenmiştir.
Ayrıca, kamu idaresinin %100 oranında sahip olduğu şirket tarafından gerçekleştirilen enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili mali tablolara yansıtılmadığı ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabı’nın 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı’na aktarılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, enflasyon düzeltmesine ilişkin tutarın faaliyet sonuçları tablosunda yer almadığı anlamına gelmektedir. Kamu İdaresi, rapordaki bulgular doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiştir. 2024 yılı mali tablolarının, raporlama tarihindeki satın alma gücünü doğru bir şekilde yansıtması için gereken adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinin Doğru Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 2024 yılında yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinde hatalı uygulamalar olduğu görülmüştür.
16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin; (Sıra No:85) (Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; Tebliğ’in amacının kapsamdaki kamu idarelerine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını sağlamak üzere uygulanacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarını belirlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince uygulanacağı, “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde enflasyon düzeltmesinin; parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasını ifade ettiği, “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idarelerinde enflasyon düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap dönemindeki artışın %10’dan fazla olması gerektiği ancak kapsamdaki kamu idarelerinin 31/12/2023 tarihli mali tablolarının söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, ikinci fıkrasında; parasal olmayan ve aşağıda belirtilen kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanacağı,
Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
Diğer Mali Duran Varlıklar Hesabı
Arazi ve Arsalar Hesabı
Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı
Binalar Hesabı
Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
Taşıtlar Hesabı
Demirbaşlar Hesabı
Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı
Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
Üçüncü fıkrasında enflasyon düzeltmesi uygulanacak kalemlerin düzeltmeye esas tarihlerinin kayıtlara alındığı tarihler olduğu, dördüncü fıkrasında enflasyon düzeltmesi yapılan yıldan sonraki yıllarda enflasyon düzeltmesi şartlarının bulunması halinde önceki yıl enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş kalemlerin taşıma katsayısı kullanılarak düzeltileceği hüküm altına alınmıştır.
Beşinci fıkrasında ise; mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı, bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgelerin ilgili kamu idaresine gönderileceği, ilgili kamu idaresinin muhasebe biriminin sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacağı ve enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshasının muhasebeleştirme belgesine ekleneceği belirtilmiştir.
Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde dönem sonu işlemleri kapsamında 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanının, geçici 1’inci maddede belirtilen durum haricinde 690 Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılacağı, “İlk düzeltme işlemindeki sonuçların aktarılması” başlıklı geçici 1’inci maddesinde de 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşan borç veya alacak kalanının ilgisine göre 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının yardımcı hesabına aktarılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin 2023 yılı sonunda yapmış olduğu enflasyon düzeltmesi işlemlerinin nasıl hesaplandığına ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin mevcut olmadığı, 2024 yılında ise taşıma katsayısı yerine yine düzeltme katsayısı veya sabit bir oran ile ilgili hesapların enflasyon düzeltmesinin yapıldığı, Kamu İdaresinin %100’üne sahip olduğu şirket tarafından 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılmış olmasına rağmen bunun kamu idaresinin mali tablolarına yansıtılmadığı, yapılan hesaplamalar sonucunda tespit edilen 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanının 690 Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılmadığı, dolayısıyla enflasyon düzeltmesine ilişkin tutarın faaliyet sonuçları tablosunda yer almadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulgudaki öneriler doğrultusunda enflasyon düzeltme işlemlerinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresinin 2024 yılı mali tablolarının ilgili kalemleri raporlama tarihindeki satın alma gücünü tam ve doğru bir biçimde yansıtması için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.