Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinin Hatalı Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinin Hatalı Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye tarafından 2024 yılında yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinin mevzuata uygun yapılmadığı görülmüştür.

16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması konulu 85 numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin;

“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; Tebliğ’in amacının kapsamdaki kamu idarelerine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını sağlamak üzere uygulanacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarını belirlemek olduğu,

“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince uygulanacağı,

“Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde enflasyon düzeltmesinin; parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasını ifade ettiği,

“Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idarelerinde enflasyon düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap dönemindeki artışın %10’dan fazla olması gerektiği ancak kapsamdaki kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı,

İkinci fıkrasında; parasal olmayan ve aşağıda belirtilen kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanacağı,

Üçüncü fıkrasında ise; enflasyon düzeltmesi uygulanacak olan 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 242-Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 248-Diğer Mali Duran Varlıklar Hesabı, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254-Taşıtlar Hesabı, 255-Demirbaşlar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kalemlerinin düzeltmeye esas tarihlerinin kayıtlara alındığı tarihler olduğu,

“Enflasyon düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) Parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farklar, ilgili hesaba borç ve 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.

(2) Birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farklar, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.

(3) Dönem sonu işlemleri kapsamında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanı, geçici 1 inci maddede belirtilen durum haricinde 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılır.”,

“İlk düzeltme işlemindeki sonuçların aktarılması” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde de;

“(1) 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşacak borç ya da alacak kalanı ilgisine göre; 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98- Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına aktarılır.”,

Hükümleri yer almıştır.

Yapılan incelemede Belediyenin 2023 yılında enflasyon düzeltmesi işlemlerini gerçekleştirdiği ancak enflasyon düzeltmesine esas olacak katsayı hesabı yapılırken taşınır ve taşınmazların kayıtlara girdiği tarihlerin tespit edilememesi nedeniyle taşınmazların kayıtlara girdiği tarihlerin esas alınamadığı, dolayısıyla hatalı olarak hesaplanan endeksler üzerinden enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapıldığı,

2024 yılında da enflasyon düzeltmesi işlemlerini gerçekleştirdiği ancak ilgili Tebliğ Ek- 2‘de yer alan taşıma katsayısı hesaplanması formülü ile enflasyon düzeltmesine esas olacak taşıma katsayısı hesabı yapılırken, 2024 yılı taşıma katsayısı olan 1,285246756 yerine 2023 hesaplamalarına esas olabilecek 1,442229578 katsayısının kullanıldığı dolayısıyla hatalı olarak hesaplanan taşıma katsayısı üzerinden enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapıldığı,

Ayrıca dönem sonu işlemleri kapsamında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanının, ilgili mevzuata göre 2024 yılında 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılması gerekirken adı geçen Geçici 1’inci maddede 2023 yılı için belirlenen durumun 2024 yılı için de uygulanmak suretiyle hatalı olarak, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının alacak kalanının 570- Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına, borç kalanının ise 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98-Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına aktarıldığı,

2024 yılı enflasyon düzeltmesi tutarlarının mevzuata uygun olmayan dönem sonu kayıtlarında 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına ve dolayısıyla 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabına da aktarılmaması neticesinde;

Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Örnek:5 numaralı Faaliyet Sonuçları Tablosunun “E- Bölümü”nde de yer almadığı için 2024 yılı Faaliyet Sonucu ile 2024 yılı Bilançosunda yer alan 2024 yılı 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının olması gerekenden 8.495.222,22 TL düşük olduğu,

Tespit edilmiştir.

İdare tarafından yapılan 2024 yılı enflasyon düzeltmesi işlemlerinde ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmayan hatalı uygulamalar sonucunda, 2024 yılı mali tablolarında mevcut olan; 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254-Taşıtlar Hesabı, 255-Demirbaşlar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı raporlama tarihindeki satın alma gücünü tam ve doğru bir biçimde yansıtmamakta olup ayrıca yapılan hatalı dönem sonu kayıtları neticesinde de 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ile 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98-Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesapları ve 690-Faaliyet Sonuçları Hesabı ile 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı hatalı tutarlar içermekte olup, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılması gerekmektedir.