|
ÖZET: Erasmus Kurumsal Destek Hibesi ile ilgili yapılan denetimlerde, 2023 yılına ait Sayıştay raporlarında, hibenin El Kitabı’nda belirtilen ilke ve kurallara aykırı harcamalarla kullanıldığı tespit edilmiştir. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, yükseköğretim kurumlarının Erasmus+ hareketlilik faaliyetlerini desteklemek amacıyla her sözleşme dönemi için El Kitabı yayımlamaktadır. Bu kitapta, kurumların hibe kullanımına dair kurallar net bir şekilde ifade edilmiştir. Hibenin, öğrenci ve personel hareketliliği gibi belirli faaliyetlerde kullanılabileceği belirtilirken, doğrudan Erasmus hareketliliği ile ilgili olmayan harcamaların yapılması yasaklanmıştır.
Batman Üniversitesi örneğinde, 2020, 2021 ve 2022 yıllarında alınan toplam hibe tutarları ve yapılan harcamalar detaylandırılmıştır. Ancak 2023 yılına ait hibe tutarlarından herhangi bir harcama yapılmadığı, buna karşın önceki yıllara ait bütçelerden aktarılan tutarların hibe ile karşılandığı görülmüştür. Yapılan harcamaların, El Kitabı’nda belirtilen kurallara uygun olmadığı ve bu harcamaların Erasmus hareketliliğini desteklemediği ifade edilmiştir. Kamu idaresinin açıklamaları, harcamaların ölçülülük ve orantılılık ilkelerine dayandığını belirtse de, hibenin amacına uygun kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Erasmus Kurumsal Destek Hibesinden El Kitabı’nda Yazılı İlke ve Kurallara Uygun Olmayan Harcama Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Erasmus+ Bireylerin Öğrenme Hareketliliği kapsamında sağlanan Kurumsal Destek (KD) hibesinin, Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı tarafından her bir sözleşme dönemi kapsamında hareketlilik faaliyeti gerçekleştiren yükseköğretim kurumları için hazırlanmış olan El Kitabı hükümlerine aykırı olarak harcandığı görülmüştür.
Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı tarafından her sözleşme dönemi için Yükseköğretim kurumlarının Erasmus+ yükseköğretim hareketlilik faaliyetlerini gerçekleştiren birimlerine hareketlilik faaliyetlerinin işleyişine ilişkin kural ve ilkeleri göstermek ve kendi uygulama sistemlerini kurmalarına yardımcı olmak amacıyla Yükseköğretim Kurumları için El Kitabı yayımlanmaktadır.
2022 yılı sözleşme dönemine ilişkin El Kitabında, önceki sözleşme dönemlerinde olduğu gibi, kurumların Erasmus hareketliliğini organize edebilmeleri ve kurum bünyesinde hareketliliğin kalitesini artırabilmeleri için yaptıkları masraflara maddi destek sağlamak amacıyla kurumlara ayrıca KD Hibesi verildiği belirtilmektedir.
2022 yılı sözleşme dönemine ilişkin El Kitabı’nın KD hibesi ile ilgili bölümünde, kurumların aldıkları KD hibesini, öğrenci ve personel hareketliliğini destekleme amacı güden her türlü faaliyette; Erasmus+ öğrenci ve personel hareketliliğinin yürütülmesine ilişkin kırtasiye, posta, telefon, donanım, personelin eğitimi gibi masraflarda; dil hazırlığı için düşünülen faaliyetlerde; akademik tanınma için gerekli olabilecek harcamalarda; bilgilendirme ve basımla ilgili giderlerde kullanabilecekleri belirtilmektedir.
Hibenin kullanımı, El Kitabı’nda ve program rehberinde belirtilen ilke ve kurallara uygun olmak kaydıyla, üniversite harcama yetkilisinin takdirindedir; ancak harcamanın doğrudan Erasmus hareketlilik faaliyeti ile ilgili olması gerekmektedir. KD hibesinden Erasmus hareketliliği ile doğrudan ilgisi olmayan hiçbir harcama yapılamayacağı ve söz konusu hibenin tahsis edildiği sözleşme döneminde harcanmasının esas olduğu da El Kitabı’nda bildirilmektedir.
KD hibesi, kurumun Programla ilişkili Erasmus+ ülkeleri ile öğrenci ve personel hareketliliği faaliyeti kapsamında gerçekleştirdiği toplam geçerli hareketlilik sayısına göre, hareketlilik sayısı ile hareketlilik başına verilen hibe çarpılarak hesaplanmaktadır. 2020 yılı sözleşme döneminde 1(bir) ile 100 (100 dâhil) arası hareketlilikte hareketlilik başı 350 Avro, 101 hareketlilik üzerinde ise hareketlilik başı 200 Avro; 2021 ve 2022 yılı sözleşme dönemlerinde 1(bir) ile 100 (100 dâhil) arası hareketlilikte hareketlilik başı 400 Avro, 101 hareketlilik üzerinde ise hareketlilik başı 230 Avro KD hibesine hak kazanılmaktadır.
Batman Üniversitesinde Erasmus+ Bireylerin Öğrenme Hareketliliği kapsamında;
– 2020 yılı sözleşme dönemi için 37.450,00 Avrosu bireylerin öğrenme hareketliliği, 9.450,00 Avrosu KD Hibesi olmak üzere toplam 46.900,00 Avro hibe alınmış; öğrenci ve personel hareketliliği için 1.469,00 Avrosu KD hibesinden karşılanmak üzere 38.919,00 Avro harcanmıştır.
– 2021 yılı sözleşme dönemi için 43.800,00 Avrosu bireylerin öğrenme hareketliliği, 9.600,00 Avrosu KD hibesi olmak üzere toplam 53.400,00 Avro hibe alınmış; öğrenci ve personel hareketliliği için 40.272,00 Avro harcanmıştır.
– 2022 yılı sözleşme dönemi için 34.200,00 Avrosu bireylerin öğrenme hareketliliği, 8.400,00 Avrosu KD hibesi olmak üzere toplam 42.600,00 Avro hibe alınmış; öğrenci ve personel hareketliliği için denetim dönemi sonuna kadar 11.988,00 Avro harcanmıştır.
2023 yılı sözleşme dönemine ilişkin hibe tutarlarından denetim dönemi sonu itibariyle herhangi bir harcama yapılmadığı bilgisi verilmiştir.
Buna karşın, yapılan incelemede 2023 yılı içerisinde, 2017, 2019, 2020 ve 2022 bütçelerinden aktarma yapılarak Erasmus kapsamında yurtdışı ve yurtiçi seyahat ve etkinlikler için 7.079,27 Avro ve mobilya takımı alımı için 4.350,86 Avro olmak üzere toplamda 11.430,13 Avronun KD hibesinden ödendiği görülmüştür. Yukarıda belirtildiği üzere KD hibesi hareketlilik sayısı ile hareketlilik başına verilen hibe çarpılarak hesaplanmakta ve her bir sözleşme dönemine ilişkin KD hibesinin tahsis edildiği sözleşme döneminde harcanması gerekmektedir.
2020 sözleşme döneminde 18’i öğrenci, 16’sı personel olmak üzere 34; 2021 sözleşme döneminde 13’ü öğrenci, 15’i personel olmak üzere 28; 2022 sözleşme döneminde 11’i öğrenci, 16’sı personel olmak üzere 27 hareketlilik gerçekleştiği; dolayısıyla 2023 yılı içinde harcanan KD hibesinin 2022 yılı sözleşme dönemine ait olduğu düşünülse dahi harcanan 11.430,13 Avroluk tutarın, yukarıda da belirtildiği üzere 2022 yılı için belirlenen 8.400 Avro KD hibesi tutarını aştığı görülmüştür.
Bununla birlikte özel bütçe imkanları ile alınması gereken ve doğrudan Erasmus hareketlilik faaliyeti ile ilgili olmayan mobilya, tefrişat giderlerinin destek hibesinden karşılanmasının da El Kitabı’nda ve program rehberinde belirtilen ilke ve kurallara uygun olmadığı, ofis için koltuk takımı alınmasının Erasmus kapsamında öğrenci ve personel hareketliliğini artırmaya katkı sağlamayacağı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında mobilya harcamalarının ölçülülük ve orantılılık ilkesi doğrultusunda gerçekleştirildiği; 2017, 2019, 2020 bütçelerinin 2022 proje yılı bütçesine aktarılarak, 2023 yılı içerisinde 2022 projesi bütçesinden harcama yapıldığı; pandemi döneminde kullanılmamış olan KD hibesinin güncel bütçe olan 2022 bütçesine aktarılması sonucu 8400 Avro olan KD hibe tutarının aşıldığı ifade edilmiştir.
Ancak yukarıda da açıklandığı üzere, KD hibesinin, her bir sözleşme dönemi için hareketlilik sayısı ile hareketlilik başına verilen hibe çarpılarak hesaplanan miktarda ve tahsis edildiği sözleşme döneminde harcanacak şekilde kullanılması ve El Kitabı’nda ve program rehberinde belirtilen ilke ve kurallara uygun olarak, doğrudan Erasmus kaynaklarından en verimli biçimde yararlanmayı sağlayacak şekilde öğrenci ve personel hareketliliğini artıracak, programı destekleme amacı güden faaliyetlerde kullanılması gerekmektedir.