|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, erken ödeme nedeniyle indirim uygulanan bazı alacakların hatalı muhasebeleştirildiğini ortaya koymuştur. Özellikle, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun ilgili maddeleri doğrultusunda, idari para cezalarının yarısının genel bütçeye, diğer yarısının ise Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) aktarılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’na göre, ödeme süresi içinde yapılan ödemelerde %25 indirim uygulanması öngörülmektedir.
YTM’nin muhasebe sistemi, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde yürütülmektedir. Bu yönetmelik gereğince, alacaklardan yapılan terkin tutarlarının 630-Giderler Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak, ilgili idare, indirim tutarlarını 600-Gelirler Hesabı’na borç kaydederek muhasebeleştirmektedir. Bu durum, kamu idaresinin 2023 yılı mali tablolarında 600-Gelirler Hesabı ve 630-Giderler Hesabı’nın gerçek değerlerinden daha düşük görünmesine neden olmaktadır. Sonuç olarak, indirim uygulanan idari para cezalarının muhasebeleştirilmesinde yaşanan bu hatalar, mali tabloların doğruluğunu etkilemekte ve kamu idaresinin mali durumunu yanıltıcı bir şekilde yansıtmaktadır. |
BULGU: Erken Ödeme Nedeniyle İndirim Uygulanan Bazı Alacakların Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri
Ödeme süresi içerisinde ödenen ve indirim hakkı kazanılan bazı idari para cezalarından indirim kısmına isabet eden tutarların hatalı muhasebeleştirildiği görülmüştür.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun idari para cezasını gerektiren fiillere ilişkin 103’üncü maddesinde, bu Kanun’a dayanılarak yapılan düzenlemelere aykırı hareket eden kişilere SPK tarafından idari para cezası verileceği, “İdari para cezalarının uygulanması” başlıklı 105’inci maddesinde ise, tahsil edilen para cezalarının yüzde ellisinin genel bütçeye gelir kaydedileceği, yüzde ellisinin ise gelir kaydedilmek üzere YTM’ye aktarılacağı hükme bağlanmıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “İdari para cezası başlıklı” 17’nci maddesinde; Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği, idari para cezasının ödeme süresi içinde ödenmesi halinde, cezadan %25 oranında indirim yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
12.03.2020 tarihli YTM Yönetim Kurulu Kararı ile yürürlüğe konan “Yatırımcı Tazmin Merkezi Giderleri ile Bütçe Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge’de” YTM’nin muhasebe sisteminin Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği (MYMY) hükümleri çerçevesinde uygulanacağı belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “630 Giderler hesabı” başlıklı 402’inci maddesine göre; Alacaklardan yapılan terkin tutarları bu hesaba borç, karşılığında ise ilgili alacak hesaplarına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
SPK tarafından verilen idari para cezalarına istinaden İdare kendi payına düşen kısım için tahakkuk kaydı yapmaktadır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre indirim kısmına isabet eden tutarın 630-Giderler Hesabında borç kaydı yapılarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Ancak İdare, ödeme süresi içerisinde ödenen bazı idari para cezalarından indirim kısmına düşen tutarları 600-Gelirler Hesabına borç kaydederek muhasebeleştirmektedir. Kamu İdaresi tarafından indirime isabet eden kısım için 630-Giderler Hesabının kullanılmaya başlandığı belirtilmektedir.
Sonuç olarak, ödeme süresi içerisinde ödenen ve indirim hakkı kazanılan idari para cezalarının indirime isabet eden kısmı için 630-Giderler Hesabının kullanılmaması, İdarenin 2023 yılı mali tablolarında yer alan 600-Gelirler Hesabı ve 630-Giderler Hesabının olması gerekenden daha az görünmesine yol açmaktadır.