|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal ve hizmet alımlarını belirlenen parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. İhale süreçlerinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen açık ihale usulü yerine, bu yöntemle alımların yapılması, yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir. Özellikle temizlik ve inşaat işleri gibi çeşitli alanlarda, doğrudan temin yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen işlemler dikkat çekmektedir.
Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, doğrudan temin yönteminin yalnızca belirli durumlarda ve ilan yapılmaksızın uygulanabileceğini belirtmektedir. Ancak, Kanun’un 5. maddesinde yer alan “Temel ilkeler” gereğince, idarelerin şeffaflık, rekabet ve eşit muamele gibi ilkeleri gözetmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilmesi, aralarında doğal bir bağlantı olmadığı sürece mümkün değildir. Bu bağlamda, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölme uygulaması, yasal çerçeveye uygun düşmemektedir. Sonuç olarak, ihtiyaçların karşılanmasında doğrudan teminin sınırlı durumlar için geçerli olduğu ve ihale usullerinin uygulanması gereken hallerde bu yöntemin kullanılamayacağı açıktır. İdarelerin, tüm isteklilerin teklif verebileceği açık ihale usulünü tercih etmesi, yasal yükümlülükleri açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Eşik Değerlerin Altında Kalma Amacıyla Kısımlara Bölerek Doğrudan Temin Usulüyle Satınalma Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin, belirlenen parasal limitlerin altında kalma suretiyle mal ve hizmet alımlarını kısımlara bölerek, doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirdiği görülmüştür.
Aynı ihale kapsamında yapılabilecek olan alımların, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usullerinden olan açık ihale usulü ile ihale edilmesi gerekirken kısımlara bölünmesi suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.
Bu kapsamda belediye tarafından muhtelif tarihlerde ve birden fazla olacak şekilde temizlik ve inşaat işleri temel ihale usulü kullanılmak yerine doğrudan temin yöntemi kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 22’inci Maddesi ile ihtiyaçların sadece madde metninde sayılan hallerde ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü kullanılarak karşılanmasına cevaz verilmektedir.
Ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesindeki; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez …” hükmü ile Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendinde belirlenen eşik değerlerin altında kalmak amacıyla işlerin kısımlara bölünemeyeceği hususu vurgulanmıştır.
İhtiyaçların karşılanmasında doğrudan teminin sınırlı ve özel durumlarda uygulanabileceği, ihale usullerinden birinin uygulanması gereken hallerde doğrudan temin yoluyla alım gerçekleştirmek konusunda idarelerin takdir yetkisinin bulunmadığı, söz konusu işler için bütün isteklilerin teklif verebildiği açık ihale usulünün kullanılması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.