ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gelir alacakları hesap grubunda önemli bir uyumsuzluk tespit etmiştir. Gelir biriminin kayıtları ile mali tablolar arasında belirgin farklılıklar bulunmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 87. maddesi gereğince, tahakkuk bordroları ve fişleri düzenlenerek muhasebe birimine iletilmesi gereken gelirlerden alacak tahakkukları, muhasebe işlem fişi ile ilgili hesaplara kaydedilmelidir. Ancak yapılan incelemelerde, 31.12.2024 tarihi itibarıyla gelir servisi tahakkuk icmal raporundaki tutar 4.641.695.282,50 TL iken, muhasebe birimindeki gelir kesin hesabında bu tutar 5.106.465.609,16 TL olarak kaydedilmiştir.

Bu durum, tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin muhasebe sisteminde uyumlu bir şekilde yürütülmediğini göstermektedir. İlgili mevzuata uygun bir muhasebe sistemi, tahakkuk ve tahsilat servisleri kayıtlarının birbirini desteklemesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, mevcut durumda bu kayıtlar arasında tutarsal farklılıklar mevcuttur. İdare, bu bulgular doğrultusunda düzeltici önlemler almak üzere çalışmalar başlattığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, gelir biriminde gerçekleşen tahakkukların muhasebeleştirilmesi, ilgili mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmelidir.

BULGU: Faaliyet Alacaklarına İlişkin Mali Tablolar İle Gelir Birimi Kayıtları Arasında Uyumsuzluk Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Gelirlerden Alacaklar Hesap Grubunda kayıtlı tutar ile gelir biriminin kayıtlarında yer alan, gelirlerden alacaklar tutarının birbirinden farklı olduğu görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 87’nci maddesine göre; ilgili servislerce tahakkuk bordroları ya da tahakkuk fişleri düzenlenerek muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkuklarının, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir. İlgili mevzuatı uyarınca diğer kamu idarelerinden alınması gereken yardımlar, paylar veya benzeri gelirler ile nakden alınacak hasılat ve kâr payları tahakkuk ettiğinde gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilir. Tahakkuk servislerince günlük olarak düzenlenip tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen tahakkuk bordrolarının iki nüsha düzenlenip birinci nüshasının muhasebe servisinde, ikinci nüshasının ilgili tahakkuk servisinde saklanması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, 31.12.2024 tarihi itibari ile gelir servisi tahakkuk icmal raporunda tahakkuk tutarı 4.641.695.282,50 TL, tahsilat icmal raporundaki tahsilat tutarı ise 2.418.079.815,00 TL olarak görülmektedir. Muhasebe biriminden alınan 2024 yılı gelir kesin hesabında ise tahakkuk tutarı 5.106.465.609,16 TL, ret ve iadeler düşürülmüş haliyle tahsilat tutarı ise 2.728.153.254,02 TL olarak görülmektedir. Başka bir deyişle, tahakkuk servisinde kayıtlı bulunan tahakkuk ve tahsilat tutarları ile muhasebe kayıtlarında yer alan tahakkuk ve tahsilat tutarları birbiriyle uyumluluk arz etmemektedir.

Mevzuata uygun işleyen bir muhasebe sisteminde, muhasebe kayıtları ile tahakkuk- tahsilât servisi kayıtlarının birebir uyumlu olması gerekmektedir. Ancak İdare muhasebe kayıtları ile tahakkuk-tahsilât servisi kayıtlarındaki tutarlarda farklılıklar mevcuttur.

Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin düzeltme çalışmalarının başlatıldığı, ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, İdarenin tahakkuk ve tahsilat işlemlerini gelir biriminde gerçekleşen tahakkuklara uygun olarak muhasebeleştirmesi gerekmektedir.