ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gelirlerden alacaklar hesap grubunda, mali tablolar ile gelir birimi kayıtları arasında belirgin bir uyumsuzluk tespit etmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 87. maddesine göre, tahakkuk bordroları veya fişleri düzenlenerek muhasebe birimine iletilmesi gereken gelirlerden alacak tahakkuklarının, muhasebe işlem fişi ile ilgili hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, 31 Aralık 2024 itibarıyla gelir servisi tahakkuk icmal raporunda 4.641.695.282,50 TL tahakkuk, tahsilat icmal raporunda ise 2.418.079.815,00 TL tahsilat tutarı görünmektedir. Bunun yanında, muhasebe biriminden alınan 2024 yılı gelir kesin hesabında tahakkuk tutarı 5.106.465.609,16 TL olarak kaydedilmiş, tahsilat tutarı ise 2.728.153.254,02 TL olarak belirlenmiştir.

Bu durum, tahakkuk ve tahsilat servisindeki kayıtların, muhasebe kayıtlarıyla uyumlu olmadığını göstermektedir. İdarenin muhasebe sisteminin mevzuata uygun bir şekilde işlemesi için, tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gelir birimindeki tahakkuklarla tutarlı bir biçimde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Denetim bulguları doğrultusunda, İdare tarafından bu uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla düzeltme çalışmalarının başlatıldığı belirtilmiştir.

BULGU: Faaliyet Alacaklarına İlişkin Mali Tablolar İle Gelir Birimi Kayıtları Arasında Uyumsuzluk Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Gelirlerden Alacaklar Hesap Grubunda kayıtlı tutar ile gelir biriminin kayıtlarında yer alan, gelirlerden alacaklar tutarının birbirinden farklı olduğu görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 87’nci maddesine göre; ilgili servislerce tahakkuk bordroları ya da tahakkuk fişleri düzenlenerek muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkuklarının, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir. İlgili mevzuatı uyarınca diğer kamu idarelerinden alınması gereken yardımlar, paylar veya benzeri gelirler ile nakden alınacak hasılat ve kâr payları tahakkuk ettiğinde gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilir. Tahakkuk servislerince günlük olarak düzenlenip tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen tahakkuk bordrolarının iki nüsha düzenlenip birinci nüshasının muhasebe servisinde, ikinci nüshasının ilgili tahakkuk servisinde saklanması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, 31.12.2024 tarihi itibari ile gelir servisi tahakkuk icmal raporunda tahakkuk tutarı 4.641.695.282,50 TL, tahsilat icmal raporundaki tahsilat tutarı ise 2.418.079.815,00 TL olarak görülmektedir. Muhasebe biriminden alınan 2024 yılı gelir kesin hesabında ise tahakkuk tutarı 5.106.465.609,16 TL, ret ve iadeler düşürülmüş haliyle tahsilat tutarı ise 2.728.153.254,02 TL olarak görülmektedir. Başka bir deyişle, tahakkuk servisinde kayıtlı bulunan tahakkuk ve tahsilat tutarları ile muhasebe kayıtlarında yer alan tahakkuk ve tahsilat tutarları birbiriyle uyumluluk arz etmemektedir.

Mevzuata uygun işleyen bir muhasebe sisteminde, muhasebe kayıtları ile tahakkuk- tahsilât servisi kayıtlarının birebir uyumlu olması gerekmektedir. Ancak İdare muhasebe kayıtları ile tahakkuk-tahsilât servisi kayıtlarındaki tutarlarda farklılıklar mevcuttur.

Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin düzeltme çalışmalarının başlatıldığı, ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, İdarenin tahakkuk ve tahsilat işlemlerini gelir biriminde gerçekleşen tahakkuklara uygun olarak muhasebeleştirmesi gerekmektedir.