BULGU: Faaliyet Alacaklarına İlişkin Tahakkuk Kayıtlarının Usulüne Uygun Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Faaliyet alacaklarına ilişkin tahakkuk kayıtlarının alacakların tahsilatının yapıldığı zaman gerçekleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen 87’nci maddesinde, ilgili servislerce tahakkuk bordroları ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkuklarının, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtlarının yapılacağı, gün içindeki gelirlerden alacak tahakkuklarının gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmeliğin 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının işleyişini açıklayan 88’inci maddesine göre gelir tahakkuk tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilmelidir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ilgili servislerce tahakkuk bordroları ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkukları günlük olarak düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle kayıtlara alınmalıdır. Gelirlerden alacak tutarlarına ilişkin olarak ilk yapılması gereken işlem 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına ise alacak kaydı yapmaktır.
İdarenin Faaliyet Alacakları Hesap Grubu ve 31.12.2024 tarihli gelir kesin hesabı incelenmesi neticesinde; İdare tarafından faaliyet alacaklarına ilişkin yapılan tahakkuk kayıtlarının yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak günlük yapılmadığı, tahsilat yapılmadan önce 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına tahakkuk kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle 31.12.2024 tarihli Gelir Kesin Hesabındaki alt kırımlarının herhangi birinde bir tahsilat var ise tahsilat oranı %100 olarak yer almaktadır.
Tahakkuk eden alacakların mezkûr Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kaydedilmemesi sebebiyle 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı ve 122- Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı, 600-Gelirler Hesabı ile bütçe gelir kesin hesap cetvelleri gerçeği yansıtmamaktadır.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ancak söz konusu hatanın muhasebe iş ve işlemlerinin gerçekleştirildiği İçişleri Bakanlığı’na ait “e-İçişleri Modülü”ndeki gelir modülünün mevzuata tamamen uygun çalışmamasından kaynaklandığı, gelir modülündeki iyileştirmelerden sonra gerekli iş ve işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından hatalı işlemin İçişleri Bakanlığı modülünden kaynaklandığı belirtilmiş olsa da sistem iyileştirmeleri kullanıcı geri bildirimlerine, görüş ve önerilerine göre gerçekleştirilmektedir. Bu durumda İdarenin ilgililerine mevzuata aykırı kayıt yapmaya sebebiyet veren durumları bildirmeleri gerekmektedir.
Sonuç olarak; Faaliyet Alacakları hesap grubundaki hesaplara kaydolması gereken tahakkuk eden alacakların Yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde tam, doğru ve zamanında muhasebeleştirilmesi, bütçe gelir kesin hesap cetvellerinin bu hesaplara uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.