|
ÖZET: Denetim raporları, 2024 yılı itibarıyla faaliyet alacaklarının muhasebeleştirilmesinde önemli bir bulguya işaret etmektedir. Gelirlerin tahsil süresi göz önünde bulundurulmadan, tüm alacakların 120, 121 ve 122 no’lu hesaplarda kaydedildiği tespit edilmiştir. Oysa, 220-Gelirlerden Alacaklar Hesabı, bir yıldan uzun sürede tahsil edilmesi gereken gelirlerin izlenmesi için, 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı ise tecil veya tehir edilen alacakların kaydı için kullanılmalıdır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu hesapların doğru bir şekilde ayrılması gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, vergi dairesi ve malmüdürlükleri bünyesindeki gelir servislerinin çoğunluğunun, GİB faaliyet alacaklarını tahsil yılına bakılmaksızın kaydettiği görülmüştür. Bu durum, 2018-2023 yılları arasında Sayıştay Denetim Raporlarında da yer almış ve 2024 yılında da aynı uygulamanın devam ettiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak, 220 ve 222 no’lu hesaplara eksik, 120, 121 ve 122 no’lu hesaplara ise fazla kayıt yapılması, kurumun 2024 yılı bilançosunda hatalara yol açmıştır. |
BULGU: Faaliyet Alacaklarının Vade Tarihi Dikkate Alınmaksızın Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bir yıldan daha uzun bir sürede tahsili gereken gelirlerden alacakların 220-Gelirlerden Alacaklar Hesabında, mevzuatı gereğince bir yılı aşan bir süreyle tecil veya tehir edilen alacakların ise 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerekirken, vadenin isabet ettiği yıl dikkate alınmaksızın tüm alacakların 120-Gelirlerden Alacaklar, 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar ve 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarında izlendiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
220-Gelirlerden Alacaklar Hesabına ilişkin 138’inci maddesinde, 220 no.lu hesabın mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen ve bir yıldan daha uzun bir sürede tahsili gereken gelirlerden alacakların izlenmesi için kullanılacağı,
222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına ilişkin 140’ıncı maddesinde, 222 no.lu hesabın gelirlerden alacaklar veya gelirlerden takipli alacaklar ya da diğer faaliyet alacakları hesaplarında kayıtlı tutarlardan mevzuatı gereğince bir yılı aşan bir süreyle tecil veya tehir edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı,
hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerinden açıkça görüleceği üzere, GİB’in faaliyet alacağı niteliğindeki alacakların muhasebeleştirilmesinde alacağın tahsil edileceği dönemin esas alınması gerekmekte olup, bu şekilde tahakkuk bazlı muhasebe sisteminin temel unsurlarından olan hesapların vade yapılarına göre ayrılarak tahakkuk ve tahsil süreçlerinin mali tablolara doğru bir şekilde yansıtılabilmesi amaçlanmaktadır.
Ancak yapılan incelemelerde, vergi dairesi müdürlükleri ve malmüdürlükleri bünyesinde bulunan gelir servislerinin çoğunluğu tarafından GİB faaliyet alacaklarının tamamının tahsil yılı dikkate alınmaksızın 120, 121 ve 122 no.lu hesaplarda izlendiği tespit edilmiştir.
Bulgu konusu hususa 2018-2023 yılları Sayıştay Denetim Raporlarında yer verilmiş olup, aynı uygulamaya 2024 yılında da devam edildiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, 220-Gelirlerden Alacaklar ile 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarına eksik, 120-Gelirlerden Alacaklar, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar ve 122- Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarına fazla kayıt yapılması suretiyle kurum 2024 yılı Bilançosunda hataya neden olunmuştur.