|
ÖZET: Sosyal Güvenlik Kurumları’nın 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, emanet hesaplarında faaliyet ve alacak hesaplarına ait tahsilatların izlenmesinde sorunlar yaşandığını ortaya koymaktadır. Kurumun cari yıl prim gelirleri ile geçmiş dönem alacaklarının emanet hesaplarında kaydedilmesi, varlık ve yükümlülüklerin yanı sıra faaliyet sonuçlarının hatalı raporlanmasına yol açmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumu Muhasebe Yönetmeliği’nin 126. maddesi, 333 Emanetler Hesabı’nın, emanet olarak tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağını belirtmektedir.
Tahsilatların yazılımlar arası entegrasyonunun eksikliği, bankalar aracılığıyla yapılan tahsilatların önce emanet hesaplarına alınmasına neden olmaktadır. Bu süreçte, tahsilatlar ile tahakkuk kayıtları arasında bağlantı kurulamaması durumunda, tahsilatlar emanet hesaplarından mahsup edilememektedir. 333.14 yardımcı hesaplarının kapatılmasında yaşanan zorluklar, emanet hesaplarındaki işlemlerin artmasına ve mali tabloların güvenilirliğinin zedelenmesine yol açmaktadır. 2022, 2023 ve 2024 yıllarında 333 Emanetler Hesabı’nda tespit edilen alacak bakiyeleri, bu hesabın amacına uygun kullanılmadığını göstermektedir. Ayrıca, geçmiş yıllarda tahsil edilen sigorta primlerinin emanet hesaplarında bekletilmesi, devlet katkısının gecikmeli tahsil edilmesine neden olmaktadır. Kamu İdaresi, prim ve alacaklarla ilgili programlar arasında tam entegrasyonu sağlayacak yeni bir yazılım projesinin tamamlanmasıyla bu sorunların çözülebileceğini belirtmiştir. Yazılımın tamamlanması, tahsilat süreçlerinin daha etkin yönetilmesini ve emanet hesaplarının amacına uygun kullanılmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Faaliyet ve Alacak Hesaplarına Ait Tahsilatların Emanet Hesaplarında İzlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Kurumun cari yıl prim gelirleri ve geçmiş dönem alacaklarına ait tahsilatların emanet hesaplarında izlenmesi nedeniyle varlık ve yükümlülükler ile faaliyet sonuçlarının hatalı raporlandığı görülmüştür.
Sosyal Güvenlik Kurumu Muhasebe Yönetmeliği’nin 126’ncı maddesinde; 333 Emanetler Hesabı’nın, muhasebe birimlerince emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı hükme bağlanmıştır.
Alacakların takip ve tahsilinde yazılımlar arası entegrasyonun tam olarak sağlanamaması nedeniyle, bankalar aracılığıyla yapılan tahsilatlar niteliği araştırılmak üzere önce emanet hesaplarına alınarak muhasebe kayıtlarına yansıtılmakta, daha sonra tahsil edilen tutarlardan tahakkuk kayıtları ile eşleştirilen tutarlar emanet hesaplarından mahsup edilerek ilgili faaliyet ve alacak hesaplarına aktarılmaktadır. Ancak yapılan tahsilatların tahakkuk kayıtları ile bağlantısının kurulamaması durumunda yapılan tahsilatlar emanet hesaplarından mahsup edilememektedir. 333.14 yardımcı hesaplarının kapatılamayan gönderme emirlerinin izlenmesinde kullanılması gerekirken yapılan tahsilatlar ilk olarak 333.14.07.01 Online Banka Tahsilat Saymanlık Emaneti Hesabı’na alınmakta, kişi adına emanete aktarılan tutarlar 333.14.07.02 Online Banka Tahsilat Kişi Emaneti Hesabı’na alınarak ilgilinin borcuna mahsup edilenler gelir kaydedilmekte, borca mahsup edilemeyenler ise sistem tarafından 333.14.07.03 Düzeltilen Emanet Tahsilatı Hesabı’na aktarılmaktadır. Bu durum, emanet hesaplarında yapılan işlemlerde artışa neden olmakta, faaliyet ve alacak hesaplarının sağlıklı bir şekilde kontrolüne imkan vermemekte ve bir yıllık mali işlemlerinin yansıması olan temel mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir.
SGK mali tabloları üzerinde yapılan incelemede 333 Emanetler Hesabı’nın 2022 yılında 12.588.808.124,36 TL, 2023 yılında 22.188.197.152,91 TL ve 2024 yılında ise 27.514.961.351,92 TL tutarında alacak bakiyesi verdiği tespit edilmiştir. Banka tahsilatları ile Hazine ve Maliye Bakanlığından yapılan transferlerin ilgili hesaplara aktarılmadan önce 333 Emanetler Hesabı’na kaydedilmesi nedeniyle bu hesabın amacına uygun kullanılmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca, geçmiş yıllarda tahsil edilen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primlerinin 333 Emanetler Hesabında bekletilmesi ve 2024 yılında gelir kaydedilmesi nedeniyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 81’nci maddesine göre alınması gereken devlet katkısı da gecikmeli olarak tahsil edilmektedir.
Kamu İdaresi tarafından, prim ve prime ilişkin tüm Kurum alacaklarıyla ilgili programlar arasında tam entegrasyonu sağlayacak yeni yazılım projesinin tamamlanmasıyla, bulguda belirtilen hususların ortadan kaldırılabileceği ifade edilmiştir.
Yazılım çalışmalarının tamamlanarak; Kurum alacaklarının takip ve tahsil süreçlerinin tahakkuk esaslı muhasebe sistemi üzerinden yürütülerek emanet hesaplarının amacı dışında kullanımının engellenmesi ve yapılan tahsilatlardan gelir ile alacaklara ilişkin olanların ilgili hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir.