| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) faaliyet ve alacak hesaplarına ait tahsilatların emanet hesaplarında hatalı izlendiğini ortaya koymuştur. Emanet hesaplarının gereksiz artışı, SGK’nın mali tablolarının güvenilirliğini zedelemekte ve alacakların tahsil süreçlerinin tahakkuk esasına göre yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu durum, muhasebe yönetmeliğine uygun raporlama yapılmasını engellemektedir. |
BULGU: Faaliyet ve Alacak Hesaplarına Ait Tahsilatların Emanet Hesaplarında İzlenmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Cari yıl prim gelirleri ve geçmiş dönem alacaklarına ait tahsilatların emanet hesaplarında izlenmesi nedeniyle SGK’nın varlık ve yükümlülükleri ile faaliyet sonuçlarının hatalı raporlandığı görülmüştür.
Sosyal Güvenlik Kurumu Muhasebe Yönetmeliği’nin 126’ncı maddesinde; 333 Emanetler Hesabı’nın, muhasebe birimlerince emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı hükme bağlanmıştır.
SGK mali tabloları üzerinde yapılan incelemede; 333 Emanetler Hesabı’nın 2020 yılında 10.413.849.484,81 TL, 2021 yılında 13.544.455.790,83 TL, 2022 yılında ise 12.588.808.124,36 TL tutarında bakiye vermekte olduğu görülmüştür.
SGK, alacakların takip ve tahsilinde tam olarak tahakkuk esasına geçmediğinden bankalar aracılığıyla yapılan tahsilatlar niteliği araştırılmak üzere önce emanet hesaplarına alınarak muhasebe kayıtlarına yansıtılmakta, daha sonra tahsil edilen tutarlardan tahakkuk kayıtları ile eşleştirilen tutarlar emanet hesaplarından mahsup edilerek ilgili faaliyet ve alacak hesaplarına aktarılmaktadır. Ancak yapılan tahsilatların tahakkuk kayıtları ile bağlantısının kurulamaması durumunda yapılan tahsilatlar emanet hesaplarından mahsup edilememektedir. 333.14 yardımcı hesaplarının kapatılamayan gönderme emirlerinin izlenmesinde kullanılması gerekirken yapılan tahsilatlar ilk olarak 333.14.07.01 Online Banka Tahsilat Saymanlık Emaneti Hesabı’na alınmakta, kişi adına emanete aktarılan tutarlar 333.14.07.02 Online Banka Tahsilat Kişi Emaneti Hesabı’na alınarak ilgilinin borcuna mahsup edilenler gelir kaydedilmekte, borca mahsup edilemeyenler ise sistem tarafından 333.14.07.03 Düzeltilen Emanet Tahsilatı Hesabı’na aktarılmaktadır. Bu durum, bir taraftan emanet hesaplarında gereksiz bir artışa neden olurken, diğer taraftan faaliyet ve alacak hesaplarının sağlıklı bir şekilde denetimine imkan vermemekte, Kurumun bir yıllık mali işlemlerinin yansıması olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunun güvenilirliğini zedelemektedir. Şöyle ki, Kurumun 31.12.2022 tarihli mali tablolarında, 333 Emanetler Hesabı’nın bakiyesinin 12.588.808.124,36 TL tutarına ulaştığı tespit edilmiştir.
Kuruma ait varlık ve yükümlülükler ile faaliyet sonuçlarının muhasebe yönetmeliği ile belirlenen standartlara uygun raporlanabilmesi için; Kurum alacaklarının takip ve tahsil süreçlerinin tahakkuk esaslı muhasebe sistemi üzerinden yürütülerek emanet hesaplarının amacı dışında kullanımının engellenmesi ve yapılan tahsilatlardan gelir ve alacaklara ilişkin olanların ilgili hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir.