|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı döner sermaye işletmelerinin kuruluşlarından bu yana faaliyette bulunmadığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. maddesi, döner sermaye işletmelerinin kurulabilmesi için Yükseköğretim Kurulu’nun onayını ve ilgili yönetim kurulunun önerisini şart koşmaktadır. Ayrıca, 18.06.2020 tarihli yönetmelik, döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmadan çalışması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu işletmelerin, bilimsel hizmetler, araştırmalar ve hasta muayene gibi belirli faaliyet alanlarında çalışmaları beklenmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2021 itibarıyla 19 döner sermaye işletme biriminden yalnızca 11’inin aktif olduğu, 8 birimin ise herhangi bir faaliyette bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu işletmeler, döner sermaye ile ödenek almasına rağmen, faaliyet göstermemektedir. Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliği’nin 5. maddesi, bu işletmelerin mal ve hizmet üretiminde bulunmalarını zorunlu kılmaktadır. Kamu İdaresi, 2022 yılı itibarıyla bu 8 işletmenin faaliyetlerinin yeniden gözden geçirilerek, faaliyette bulunmayanların kapatılması için Üniversite Yönetim Kurulu’na önerileceğini belirtmiştir. Faaliyette bulunmayan döner sermaye işletmelerinin, yıl sonu itibarıyla gereksiz işlem yükü ve hacminin azaltılması amacıyla banka hesaplarının kapatılarak tasfiye edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu durum, hem kaynakların etkin kullanımını sağlamak hem de yönetimsel yükleri azaltmak açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Faaliyeti Olmayan Döner Sermaye İşletmelerinin Bulunması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Bazı döner sermaye işletme birimlerinin kuruluşundan bu yana veya belli bir süre sonra herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58′ inci maddesinin “a” fıkrasında Yükseköğretim kurumlarında Üniversite Yönetim Kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği belirtilmektedir.
18.06.2020 tarih ve 31159 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik’in ‘Kuruluş” başlıklı 4’üncü maddesinde; Yükseköğretim kurumlarınca, ilgili yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşü alınarak döner sermaye işletmesi kurulabileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet Alanları” başlıklı 5’inci maddesinde ise;
“Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerekir. Bu işletmelerin;
Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç)Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir.
Döner sermaye işletmeleri, çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutar.” denilerek döner sermaye işletmelerinin yukarıda sıralanan faaliyetlerden bir veya birkaçına yönelik mal veya hizmet üretiminde bulunması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; Üniversite Yönetim Kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile kurulan Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde 2021 yılı itibariyle toplam 19 döner sermaye işletme biriminden sadece 11’inin aktif olduğu geriye kalan 8 işletme biriminin ise herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür. Oysa bu birimler döner sermaye ile ödenek verilen birimlerdir. Her birimin ayrı vergi numarası ile banka hesabı vardır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesi uyarınca düzenlenen “Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik” in 5’inci maddesinde de belirtildiği gibi döner sermaye işletmelerinin bu maddede sayılan mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından; Üniversite üst yönetimi ile yapılan değerlendirmeler neticesinde, bahse konu 8 döner sermaye işletme biriminin 2022 yılı faaliyetlerinin tekrar gözlemlenerek herhangi bir faaliyette bulunulmaz ise kapatılmaları hususunun Üniversite Yönetim Kurulunun onayına sunulacağı ifade edilmiştir.
Herhangi bir mal ve hizmet üretiminde bulunmayan söz konusu işletmelerin, özellikle yıl sonu itibariyle Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerindeki gereksiz işlem yükü ve hacminin azaltılması açısından banka hesapları da kapatılarak tasfiye edilmesi gerektiği düşünülmektedir.