|
ÖZET: ### Faaliyeti Olmayan Döner Sermaye İşletmeleri Üzerine Değerlendirme
2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı döner sermaye işletme birimlerinin kuruluşlarından bu yana faaliyette bulunmadığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesi, yükseköğretim kurumlarında döner sermaye işletmelerinin kurulabilmesi için gerekli onay süreçlerini belirlemektedir. Ayrıca, 18.06.2020 tarihli Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliği, bu işletmelerin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmadan çalıştırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Yapılan incelemelerde, 2024 itibarıyla toplam 19 döner sermaye işletme biriminden yalnızca 12’sinin aktif olduğu, 7 birimin ise herhangi bir faaliyet göstermediği tespit edilmiştir. Bu durum, döner sermaye ile ödenek alan birimlerin işlevselliği açısından sorun teşkil etmektedir. Kamu idaresi, bu 7 işletmenin tasfiye edilmesi ve banka hesaplarının kapatılması için üniversite yönetim kuruluna öneride bulunmayı planlamaktadır. Sonuç olarak, bir yıldan uzun süredir faaliyette bulunmayan döner sermaye işletmelerinin, gereksiz işlem yükünü azaltmak amacıyla kapatılması gerektiği düşünülmektedir. Bu adım, Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerindeki yükü hafifletecek ve kaynakların daha verimli kullanılmasına katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Faaliyeti Olmayan İşletme Birimlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Bazı döner sermaye işletme birimlerinin kuruluşundan bu yana veya belli bir süre sonra herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin a fıkrasında Yükseköğretim kurumlarında Üniversite Yönetim Kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği belirtilmektedir.
18.06.2020 tarih ve 31159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik’in “Kuruluş” başlıklı 4’üncü maddesinde; Yükseköğretim kurumlarınca, ilgili yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşü alınarak döner sermaye işletmesi kurulabileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet Alanları” başlıklı 5’inci maddesinde ise;
“Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerekir.
Bu işletmelerin;
Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir. Döner sermaye işletmeleri, çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutar.” denilerek döner sermaye işletmelerinin yukarıda sıralanan faaliyetlerden bir veya birkaçına yönelik mal veya hizmet üretiminde bulunması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; Üniversite Yönetim Kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile kurulan Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde 2024 yılı itibariyla toplam 19 döner sermaye işletme biriminden sadece 12’sinin aktif olduğu geriye kalan 7 işletme biriminin ise herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür. Oysa bu birimler döner sermaye ile ödenek verilen birimlerdir. Her birimin ayrı vergi numarası ile banka hesabı da vardır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesi uyarınca düzenlenen “Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik” in 5’inci maddesinde de belirtildiği gibi döner sermaye işletmelerinin bu maddede sayılan mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında, özetle; Üniversite üst yönetimi ile yapılacak değerlendirmeler neticesinde bahse konu 7 döner sermaye işletme biriminin Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerindeki gereksiz işlem yükü ve hacminin azaltılması açısından banka hesapları da dahil olmak üzere kapatılarak tasfiye edilmesi hususunda üniversite yönetim kurulunun onayına sunulacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, herhangi bir mal ve hizmet üretiminde bulunmayan ya da bir yıldan daha kısa süre içinde faaliyete geçmesi söz konusu olmayan işletmelerin, özellikle yıl sonu itibariyle Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerindeki gereksiz işlem yükü ve hacminin azaltılması açısından banka hesapları da kapatılarak tasfiye edilmesi gerektiği düşünülmektedir.