Faaliyetlerin Barındırdığı Riskler Gereği Oluşturulan Dâhili Fonun Diğer İhtiyaçlar İçin Kullanılması (Sayıştay)

BULGU: Faaliyetlerin Barındırdığı Riskler Gereği Oluşturulan Dâhili Fonun Diğer İhtiyaçlar İçin Kullanılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

Tehlikeli maddelerin taşınması ve dağıtımına yönelik faaliyetlerin barındırdığı riskler nedeniyle oluşturulan dâhili fonun İdarenin diğer ihtiyaçları için kullanılması neticesinde, dönem içerisinde mevzuatta belirtilen asgari limitlerin altına indiği görülmüştür.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinin doğrudan kendi mülkiyetindeki araç ve tesisleri vasıtasıyla yürüttüğü 5015 sayılı Kanun kapsamındaki faaliyetleri ile 5 Nisan 2001 tarihli ve 4636 sayılı Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamındaki ANT Başkanlığının kendi mülkiyetindeki araç ve tesisleri vasıtasıyla yürüttüğü faaliyetlerinin 5015 sayılı Kanun hükümlerine tâbi olmadığı, ancak anılan Başkanlığın 4636 sayılı Kanun kapsamındaki faaliyetlerinin depolama ve iletim faaliyetlerine konu edilmesi hâlinde lisans alınmasına ilişkin usul, esas ve muafiyetlerin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca belirleneceği ifade edilmiştir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunca düzenlenerek 17.06.2004 tarihli ve 25495 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin “Sigorta” başlıklı 49’uncu maddesinde; tüm lisans sahiplerinin, faaliyetlerinin üçüncü kişiler nezdinde oluşturabileceği bedeni ve maddi zarar veya ziyanları tazmin etmek için gerekli mali sorumluluklara ilişkin sigortalamaları yapmakla yükümlü oldukları; ayrıca rafinerici, iletim ve depolama lisansı sahiplerinin, tesislerini ve petrolünü tüm risklere karşı sigortalamakla yükümlü oldukları ifade edilmiştir.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun “Zorunlu sigortalar” başlıklı 13’üncü maddesinde; Bakanlar Kurulunun, kamu yararı açısından gerekli gördüğü hallerde zorunlu sigortalar ihdas edebileceği belirtilmiş; bu hükme istinaden 11.03.2010 tarihli ve 27518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2010/90 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Tehlikeli Maddeler İçin Yaptırılacak Sorumluluk Sigortalarına İlişkin düzenlemeler yapılmıştır. Daha sonra bu Karar’da, 01.06.2015 tarihli ve 29373 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2015/7582 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan değişiklikle Hazine Müsteşarlığının belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde dâhili fon bulunduran gerçek ve tüzel kişilerin bu Karar kapsamındaki sigorta yükümlülüklerinden muaf oldukları belirtilmiştir.
Belirtilen mevzuat çerçevesinde, ANT Başkanlığı Yönetim Kurulunca alınan 12.08.2016 tarih ve 16 no’lu Kararı doğrultusunda, Hazine ve Maliye Bakanlığınca Tehlikeli Maddeler İçin Yaptırılacak Zorunlu Sorumluluk Sigortalarına İlişkin Tarife ve Talimatta 21.12.2018 tarihli ve 30632 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tebliğ ile yapılan güncelleme ile 2021 yılı için tehlikeli maddelerin taşınması ve/veya dağıtımına yönelik taşıma işleri için belirlenen asgari teminat limit olan 12.900.000,00 TL tutarında karşılık ayrılmış ve yangın, makine kırılması, kıyı tesislerinin kıyıyı kirletmesi, üçüncü şahıslara karşı mesuliyet, çevre kirliliği, tehlikeli maddeler ve tehlikeli atık risklerine karşı alt başlıklar altında teminat limitleri belirlenerek poliçe düzenlenmiş ve bu poliçenin getirdiği sorumlulukların karşılanabilmesi amacı ile dâhili fon oluşturulmuştur.
Uygulamada, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde tehlikeli maddelerin depolanması ve iletim faaliyetlerinden kaynaklanan risklerin karşılanabilmesi için oluşturulan dâhili fon hesabının zaman zaman Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda diğer ihtiyaçların temini için kullanıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, söz konusu fonun nakit yetersizliği nedeniyle ve daha sonra yerine konmak üzere zorunlu olarak kullanıldığı belirtilerek, fonun kullanılmaması için azami hassasiyet gösterileceği ifade edilmiştir.
Tehlikeli maddelerin taşınması ve dağıtımına yönelik faaliyetlerin barındırdığı risklerin karşılığı olan dâhili fonun, dönem sonunda tamamlanmış olmasına karşın, dönem içerisinde asgari limitlerin altına inmiş olmasının; meydana gelebilecek kazalara karşı İdarenin belirli zaman aralıklarında teminatsız bırakılmasına neden olduğu ve bu durumun yukarıda yer verilen mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.