|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye işletmelerinin mevduat faizlerinden kesilen gelir vergisinin muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığını ortaya koymuştur. Elde edilen faiz gelirlerinden kaynağında kesilen verginin, 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı’nda izlenmediği tespit edilmiştir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, peşin ödenen vergilerin bu hesapta izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, işletmelerin bu tutarları herhangi bir hesapta takip etmediği görülmüştür.
İşletmelerin bankalarda bulunan vadeli mevduat hesaplarından elde ettikleri faiz gelirlerinin, gelir vergisi stopajına tabi olduğu ve bu tutarın banka ekstresi ile bildirildiği halde, 193 no’lu hesabın borcunda izlenmediği anlaşılmaktadır. Bunun sonucunda, faiz gelirinin brüt olarak değil net olarak kaydedilmesi, muhasebe ilkelerine aykırılık teşkil etmekte ve finansal tabloların hatalı bilgi içermesine yol açmaktadır. Kamu İdaresi’nin açıklamasında, kesilen vergilerin 612 Diğer İndirimler hesabına kaydedildiği ifade edilse de, Yönetmelik gereği bu tutarların 193 no’lu hesapta izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, mevduat faiz gelirlerinin muhasebe kayıtlarıyla ilgili yapılan hatalar, işletmelerin mali durumlarını yanıltıcı bir şekilde yansıtmakta ve bu durum, temel muhasebe ilkelerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. |
BULGU: Faiz Gelirlerinden Kesilen Gelir Vergisinin Muhasebe Kaydının Hatalı Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Elde edilen mevduat faizlerinden kaynağında kesilen verginin 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı’nda izlenmediği tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “193 Peşin ödenen vergiler ve fonlar” başlıklı 158’inci maddesinde; “Peşin ödenen vergiler ve fonlar hesabı mevzuat gereğince peşin ödenen kurumlar vergisi ve diğer vergiler ile fonların izlenmesi için kullanılır.” hükmü bulunmaktadır. Ayrıca aynı Yönetmelik’in 421’inci maddesinde de; bankada bulunan mevduata dönem sonunda tahakkuk ettirilen faizlerin brüt tutarının 642 no’lu hesaba alacak, faiz geliri üzerinden yapılan vergi ve fon payı kesintilerinin ise 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu hükümlere göre kaynağında kesilen vergiler, peşin ödenen vergi olarak 193 no’lu hesabın borcunda izlenmelidir. İşletmenin bankalarda bulundurduğu vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirinin, mevzuatı gereği gelir vergisi stopajına tabi tutulduğu, stopaj tutarının ilgili banka ekstresi ile İşletmeye bildirildiği ama İşletmenin bu tutarı herhangi bir hesapta izlemediği görülmektedir. Oysa bu tutar, 193 no’lu hesabın borcunda izlenmesi gereken peşin ödenen bir vergidir. Elde edilen faiz gelirinin brüt olarak değil net olarak gelir kaydedildiği, bunun da temel muhasebe ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, kesilen vergilerin 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabına kayıt yapılması durumunda, Döner Sermaye İşletme birimlerinin kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmadığından, kesinti yapılan gelir vergisi tutarlarının, dönem sonlarında, 371 Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri Hesabı ve 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabına kayıt işlemlerinin yapılamayacağı için banka mevduat faiz gelirlerinden banka tarafından kesinti yapılan gelir vergisi tutarları 612 Diğer İndirimler hesabına kayıt yapıldığı ifade edilmiştir. Her nekadar Kamu İdaresnin cevabında 612 nolu Hesabın kullanıldığını belirtmiş olsa da Yönetmelik gereği gelir vergisi stopajlarının 193 nolu hesapta izlenmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda elde edilen faiz gelirinin net tutar üzerinden kaydedilmesinin, temel muhasebe ilkelerine aykırılık teşkil ettiği ve Bilanço ile Gelir Tablosu’nun ilgili hesaplar bazında hatalı bilgi içermesine neden olduğu değerlendirilmektedir.