| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Orman Genel Müdürlüğü’nün gelirlerinin farklı hesap kodlarına kaydedilmesinde düzensizlikler tespit edilmiştir. Bu durum, gelirlerin takibini ve denetimini zorlaştırmakta, muhasebe kayıtlarının doğruluğu ve güvenilirliği konusunda tereddütler yaratmaktadır. Kamu idaresi, bu konudaki eğitimlerin verildiğini ve talimatların gönderildiğini belirtmiş, ilgili mevzuat gereği gelirlerin doğru hesap kodlarına kaydedilmesinin önemini vurgulamıştır. |
BULGU: Farklı Türdeki Gelirlerin Muhasebe Kayıtlarına Alınmasında Düzensizliklerin Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Orman Genel Müdürlüğünün elde etmiş olduğu bazı gelirlerin farklı gelir hesap kodlarına kaydedildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesinde aynen; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur… ” denilmektedir.
tarihli ve 29218 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 1’inci maddesinde; yönetmeliğin amaçları arasında, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi sayılmaktadır.
Ancak aşağıda yapılan açıklamalardan görüleceği üzere, bazı gelir türlerinin muhasebe kayıtlarına alınmasında önemli yanlışlıklar ve düzensizlikler bulunmaktadır. Bu durum ise söz konusu gelir türlerinin takibini ve denetimini imkansız hale getirmektedir. Ayrıca kurumun muhasebe kayıtlarının ve mali tablolarının doğruluğu ve güvenilirliğiyle ilgili önemli tereddütler oluşmasına yol açmaktadır.
Kurumun muhasebe kayıtlarının incelenmesinde gelirlerin muhasebe kayıtlarına ilişkin olarak yapılan tespitler şunlardır:
Orman sayılan alanlardaki izne konu tesislerin bir bölümünün üçüncü kişilere kiralanması sonucunda elde edilen gelirleri, hem faaliyet gelirlerinin hem de bütçe gelirlerinin farklı hesap kodlarına kaydettikleri görülmektedir.
Örneğin, faaliyet gelirleri olarak;
-600.03.06.01.99 Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri
-600.03.06.03.03 Kullanma İzni Gelirleri
-600.03.06.03.04 Ormancılık Faaliyetleri İçin Arazi İzin Bedeli Geliri
-600.03.06.03.01 Ön İzin Gelirleri
-600.05.02.01.03 Madenlerden Devlet Hakkı
gibi hesap kodları kullanılmıştır.
Ayrıca bütçe hesaplarının aynı ekonomik kodlarına kayıtlar yapılmıştır.
Bazı Orman Bölge Müdürlüklerinde ise bu gelirlerin gelir hesaplarına hiç kaydedilmediği;
-333.02.99 Kişilere Ait Diğer Emanetler
-333.01.99 Kurumlara Ait Diğer Emanetler
-333.99.99 Diğer Çeşitli Emanetler
gibi emanet hesaplarına kaydedildiği görülmüştür.
Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri Hesabına (600.03.06.01.99) hesapla ilgisi olmayan aşağıdaki gelir kalemlerinin kaydedildiği görülmüştür.
-Arazi izin bedeli
-Özel ağaçlandırma bedeli
-Orman Parkı (Mesire yeri) ağaçlandırma bedeli
Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrol Gelirleri Hesabına (600.05.09.01.99) hesapla ilgisi olmayan gelir kalemlerinin kaydedildiği görülmüştür.
Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik 11.01.2017 tarihli ve 29945 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmelik’in birinci fıkrasının (a) bendinde gelir kalemleri sayılmıştır. Ancak bu gelirlerin dışında olan ve aşağıda belirtilen gelirlerin bu hesaba kaydedildiği görülmüştür:
-Arazi izin bedeli
-Orman Parkı (Mesire yeri) ağaçlandırma bedeli
-Ağaçlandırma gideri keşif bedeli
-Özel ağaçlandırma arazi kullanım bedeli
-Şehir ormanı ağaçlandırma bedeli
-Lojman kira bedeli
30.11.2021 tarihli ve 31675 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Orman Kanununun 17 nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik”in geçici 2’nci maddesinin onbirinci fıkrası uyarınca izin verilen turizm alanlarında yapılan yatırımlardan, işletmeye geçtiği tarihten başlamak üzere yüzde iki (%2) oranında gayrisafi yıllık gelir payı tahsil edilmektedir. Söz konusu gelir payının muhasebe kayıtlarına alınmasında yanlışlıkların ve düzensizliklerin bulunduğu görülmüş olup, aşağıdaki hesap kodları kullanılmıştır:
-600.03.06.01.99 Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri
-600.03.06.03.03 Kullanma İzni Gelirleri
-600.03.06.03.04 Ormancılık Faaliyetleri İçin Arazi İzin Bedeli Geliri
-600.05.02.01.03 Madenlerden Devlet Hakkı
-600.03.01.02.99 Diğer Hizmet Gelirleri
-600.05.09.01.06 Kişilerden Alacaklar
Ayrıca bütçe hesaplarının aynı ekonomik kodlarına kayıtlar yapılmıştır.
Bazı Orman Bölge Müdürlüklerinde ise bu gelirlerin gelir hesaplarına hiç kaydedilmediği görülmüş olup, aşağıdaki emanet hesaplar kullanılmıştır:
-333.02.99 Kişilere Ait Diğer Emanetler
-333.01.99 Kurumlara Ait Diğer Emanetler
-333.99.99 Diğer Çeşitli Emanetler
Kamu idaresince gönderilen cevap yazısında, gelirlerin farklı gelir hesap kodlarına kaydedilmemesi hususunda 2022 yılında gerekli eğitimlerin verildiği; konuya ilişkin olarak birimlere talimat gönderildiği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, kurum bulguda belirtilen hususa katılmaktadır. Yukarıda verilen mevzuat hükümleri gereğince gelirlerin ilgili oldukları hesap kodlarına kaydedilmesi uygun olacaktır.