|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, fiber optik kablo ve altyapı hatlarının kurulumu için yapılan harcamaların muhasebeleştirilmesinde önemli bir bulguya işaret etmektedir. İdareye ait olan bu harcamaların, 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Ancak, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, bu tür yatırımların 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmesi ve tamamlanma aşamasında 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına aktarılması gerekmektedir.
Tekirova-Antalya-Gazipaşa ve Antalya-Burdur-Sandıklı yollarında döşenen yaklaşık 520 km’lik fiber optik kablo ve altyapı hatları için toplam 14.877.634,89 TL harcama yapılmış olup, bu tutarın 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi uygun değildir. İdare, 2024 yılı itibarıyla benzer nitelikteki fiber optik kablo alımlarında muhasebe kayıtlarını düzeltmeye başlamıştır. Ancak, bu düzeltmelerin 2023 yılı mali tablolarındaki hatayı giderici bir etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, İdareye ait fiber optik kablo ve altyapı hatları için yapılan harcamaların, mevzuata uygun olarak 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Bu durum, mali kayıtların doğruluğu ve bütçe yönetiminin etkinliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Fiber Optik Kablo Hatları ve Altyapı Kurulumuna İlişkin
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Harcamaların İlgili Varlık Hesabı Yerine Doğrudan Giderler Hesabına Kaydedilmesi
İdareye ait olan fiber optik kablo ve altyapı hatlarının kurulumu için yapılan
harcamaların 630 Giderler Hesabına kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kayıt zamanı, kamu gelir ve giderleri ile bütçe gelir ve giderlerinin yılı” başlıklı 16’ncı maddesi uyarınca, bir ekonomik değerin; yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el
değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 173’üncü maddesinde ise; 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Yönetmelik’in 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının işleyişinin düzenlendiği 174’üncü maddesinde;
cc
Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yerüstü düzenlerine ilişkin tutarlar yatırımın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir.”,
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının niteliğinin açıklandığı 187’nci maddesinde;
“Yapılmakta olan yatırımlar hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.”,
630 Giderler Hesabının niteliğinin açıklandığı 401’inci maddesinde ise;
“Giderler hesabı, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk ettirilen her türlü giderin izlenmesi için kullanılır.” hükümlerine yer verilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerine göre; bir işin gerçekleştirilmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yeraltı veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin yapım aşamasında 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmesi, geçici kabul yapılmasından sonra 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenmesi gerekmektedir. 630 Giderler Hesabının ise, harcama yapılması neticesinde herhangi bir varlığa dönüşmesi söz konusu olmayan her türlü gider için kullanılması gerektiği ifade edilmektedir.
Tekirova-Antalya-Gazipaşa ve Antalya-Burdur-Sandıklı yolları üzerinde fiber optik altyapı oluşturulması amacıyla döşenen, tamamı İdareye ait olan 2023 yılı imalat fiyatları ile toplam tutarı 14.877.634,89 TL olan yaklaşık 520 km’lik fiber optik kablo ve altyapı hatlarının kurulması için yıllar itibariyle yapılan söz konusu harcamaların 630 Giderler Hesabına kaydedilerek muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Oysa yukarıda açıklandığı üzere, söz konusu harcamaların, gider hesabına kaydedilmesi yerine, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıt yapılmak suretiyle takibi sağlanmalı; akabinde, söz konusu yatırımların tamamlanıp geçici kabullerinin yapılmasından sonra ise 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında muhasebeleştirilmesi yapılmalıdır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından 2024 yılındaki benzer nitelikte olan fiber optik kablo alımlarına dair muhasebe kayıtlarının, bulguda belirtilen hususlara göre düzeltilmeye başlandığı, uygulama birliği açısından diğer bölgelere de bulgu konusu hususa dikkat edilmesi gerektiği yazı ile bildirildiğinden bahsedilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2024 yılında yapılan düzeltici kayıtların 2023 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla; İdareye ait bütün fiber optik kablo ve altyapı hatları için yıllar itibariyle ödenen tutarların 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında yer alması gerekmektedir.