|
ÖZET: Fiilen işyeri olarak kullanılan taşınmazların emlak ve çevre temizlik vergileri ile su aboneliklerinin mesken üzerinden hesaplandığı tespit edilmiştir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 33. maddesi, bir binanın ikamet amaçlı alanlarının ticari faaliyetler için kullanılmasının vergi değerini etkileyen bir durum olduğunu belirtmektedir. Bu nedenle, konutun bir kısmının işyeri olarak dönüştürülmesi halinde, ilgili taşınmazın vergi değerinin güncellenmesi ve yeni duruma uygun şekilde vergilendirilmesi gerekmektedir.
6 Seri No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliği’nin ilgili maddesi, bir binanın kullanış tarzının değiştirilmesi durumunda vergi dairesine beyanname verilmesi gerektiğini düzenlemektedir. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, çevre temizlik vergilerinin de işyeri üzerinden tahsil edilmesi zorunludur. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, işyeri tanımını geniş bir çerçevede yaparak, ticari faaliyetlerin icra edildiği yerleri kapsamaktadır. Yapılan denetimlerde, vergi dairesi sisteminde aktif işyeri olarak kayıtlı 305 meskenin bulunduğu görülmüştür. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul ederek, işyeri olarak kullanılan ancak mesken üzerinden vergilendirilen taşınmazların tespit edilmesi ve uygun tarifeye göre yeniden hesaplanması için gerekli adımları atacağını belirtmiştir. |
BULGU: Fiilen İşyeri Olarak Kullanılan Taşınmazların Emlak ve Çevre Temizlik Vergileri ile Su Aboneliklerinin Mesken Üzerinden Hesaplanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından çeşitli iş kolları tarafından işyeri olarak kullanılan bina veya bağımsız bölümlere ilişkin emlak ve çevre temizlik vergileri ile su aboneliklerinin mesken üzerinden hesaplandığı görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 33’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında bir binanın tamamının veya ikamete mahsus mahallerden bir kısmının kullanılış tarzının değiştirilerek ticaret veya sanat icra edilen yer haline getirilmesi, vergi değerini tadil eden sebepler arasında sayılmıştır. Bu itibarla, konutun ikamete mahsus mahallerinden tamamının veya bir kısmının işyeri haline dönüştürülmesi durumunda vergi değerini tadil eden sebep söz konusu olacak ve nitelik itibarıyla işyeri kapsamında değerlendirilerek yeni duruma (işyeri) göre vergilendirilmesi gerekecektir.
6 Seri No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliği’nin “Vergi değerini tadil eden sebepler” başlıklı 12’nci maddesinin (c) bendinde, bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkân, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline dönüştürülmesi durumunun binanın vergi değerinin değiştireceği ve bu durumun 23’üncü madde gereğince bir beyanname ile ilgili vergi dairesine bildirilmesi gerektiği düzenlenmiştir.
1319 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca söz konusu taşınmaz için bütçe yılı içinde yeni duruma göre emlak vergisi bildirimi verilmesi ve meskenin işyeri olarak kullanılmaya başlandığı tarihi izleyen bütçe yılından itibaren iş yerlerine ait oran üzerinden vergilendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesine göre, söz konusu yerlerin çevre temizlik vergilerinin de işyeri üzerinden İdarece tahsil edilmesi gerekmektedir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 156’ncı maddesinde, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette işyeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerler “işyeri” olarak tanımlanmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir kısmının işyeri olarak kullanılmaya başlanmasının vergi değerini tadil eden bir unsur olduğu; mesken olarak kullanılan bir bina veya bağımsız bölümün bir kısmının işyeri olarak kullanılmaya başlanması durumunda, emlak ve çevre temizlik vergileri ile su abonelikleri gibi, mesken üzerinden alınan vergi ve diğer ücretlendirmelerin işyeri üzerinden alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, vergi dairesi sisteminden alınan aktif işyeri listesi ile Kamu İdaresindeki veriler karşılaştırılarak; avukatlık ofisi ve danışmanlık firması gibi fiilen işyeri olarak kullanılan 305 meskenin bulunduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında bulguya iştirak edilmiş olup; bundan sonraki süreçte gereken hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, işyeri olarak kullanıldığı halde mesken üzerinden vergilendirme ve ücretlendirme yapılan iş yerlerinin tespitinin yapılarak söz konusu işyerlerine ilişkin vergi ve diğer ücretlendirmelerin işyeri tarifesine uygun olarak hesaplanması gerekmektedir.