|
ÖZET: Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) fiilen ödenmeyen primlerin, bir belediye şirketinin hesaplanan kurum kazancında gider olarak dikkate alınması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. İlgili mevzuat gereği, SGK primlerinin kurum kazancının tespitinde gider olarak kabul edilebilmesi için bu primlerin fiilen ödenmiş olması gerekmektedir. Ancak, denetim sonucunda, şirketin ödenmeyen prim tutarlarını gider olarak değerlendirdiği, fakat bu tutarların kanunen kabul edilmeyen giderler arasında yer almadığı tespit edilmiştir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre, SGK primleri yalnızca fiilen ödendiğinde gider olarak kabul edilebilir. Yapılan incelemelerde, 2019-2022 yılları arasında ödenmeyen primlerin, şirketin hesaplanan kurumlar vergisi matrahında düzeltme yapılmaksızın gider olarak gösterildiği belirlenmiştir. Bu durum, toplamda 44.678.080,70 TL’lik bir vergi matrahı farkına yol açmıştır. Sonuç olarak, şirketin SGK’ya fiilen ödeme yapmadan hesaplanan kurum kazancında gider olarak dikkate aldığı primlerin, ilgili mevzuat gereği düzeltme yapılarak kurumlar vergisi matrahına eklenmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum, şirketin mali durumunu ve vergi yükümlülüklerini doğrudan etkilemektedir. |
BULGU: Fiilen Ödenmeyen SGK Primlerinin Kurum Kazancının Tespitinde Gider Olarak Dikkate Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkette çalışanların sigorta primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna fiilen ödenmeyen kısımları “kanunen kabul edilmeyen gider” olarak dikkate alınmamış olup söz konusu ödenmeyen prim tutarları dönem kurum kazancının tespitinde ilgili mevzuata aykırı olarak gider unsuru olarak değerlendirilmiştir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Safi kurum kazancı” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında kurumlar vergisinin; mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplandığı belirtilmiş olup mezkûr maddenin 2’nci fıkrasında ise, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek giderler” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde ise aynen; “Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatında iaşe ve ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı (Bu primlerin ve aidatın istirdat edilmemek üzere Türkiye’de kain sigorta şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartıyla),” ifadesi yer almaktadır.
Yine 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Primlerin ödenmesi” başlıklı 88’inci maddesinin 11’inci fıkrasında ise; “Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları, gelir vergisi ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılamaz.” denilmektedir.
İlgili mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; Şirket çalışanlarının SGK primlerinin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna fiilen bu primlerin ödenmesi gerekmektedir.
Şirketin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; Şirket tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna fiilen ödenmeyen primlerin dönem kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alındığı ancak ticari bilanço karına kanunen kabul edilmeyen gider olarak eklenmediği tespit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda 2019-2024 döneminde Kuruma yapılan fiili ödeme miktarları ile Kurum kazancının tespitinde dikkate alınan ve dikkate alınması gereken prim tutarları ile olması gereken kurumlar vergisi tutarları yıllar itibarıyla gösterilmiştir.
Tablo 3: İndirim Konusu Yapılmaması Gereken SGK Prim Tutarları İcmal Tablosu
| Hesap Dönemi |
Toplam SGK Prim Tutarı (TL) | Gider Konusu Yapılan Toplam Prim Tutarı (TL) |
SGK’ya Fiilen Ödenen Toplam Prim Tutarı (TL) |
KKEG Olarak Ticari Kara Eklenmesi Gerekli Tutar (TL) |
Beyan Edilen Kurumlar Vergisi Matrahı (TL) |
Beyan Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisi Matrahı (TL) |
Hesaplana Kurumlar Vergisi (TL) |
Olması Gereken Kurumlar Vergisi (TL) |
| 2019 | 32.571.543,58 | 32.571.543,58 | 372.215,01 | 32.199.328,50 | 1.879.523,42 | 34.078.851,92 | 413.495,15 | 7.125.201,60 |
| 2020 | 37.370.299,96 | 37.370.299,96 | 37.370.299,96 | 3.873.695,08 | 41.243.995,04 | 852.212,92 | 9.073.678,90 | |
| 2021 | 54.470.806,49 | 54.470.806,49 | 34.771.000 | 19.699.806,10 | 3.270.995,05 | 22.970.801,15 | 817.748,76 | 5.742.700,20 |
| 2022 | 93.645.336,10 | 93.645.336,10 | 93.645.336,10 | 5.209.011,84 | 98.854.347,94 | 1.198.072,73 | 22.736.500,00 | |
| TOPLAM | 44.678.080,70 |
Tabloda görüleceği üzere; fiilen ödenmemiş SGK primleri kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alındığında, Şirketin hesaplanan kurumlar vergisi tutarlarının; 2019 hesap döneminde 7.125.201,60 TL, 2020 hesap döneminde 9.073.678,90 TL, 2021 hesap döneminde 5.742.700,20 TL, 2022 hesap döneminde 22.736.500,00 TL olmak üzere toplam 44.678.080,70 TL olması gerektiği ortaya çıkmaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında 2019-2020-2021-2022-2023 yıllarında ödenmeyen SGK primlerinin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alındığı, 2023 yılına ait ödenmeyen SGK primlerinin kurumlar vergisi beyannamesinde düzeltme yapılarak kurum kazancı tespitinde gider olarak gösterilmediği, 2024 yılında ise ödenmeyen SGK primlerinin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınmadığı, 2022 yılı ve öncesi dönemleri için düzeltme yapılarak kurumlar vergisinin beyan edileceği ifade edildiği, fakat 2019-2022 yıllarına ilişkin henüz bir düzeltme yapılmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, Şirket tarafından SGK’ya fiilen ödeme yapılmadan kurum kazancının tespitinde indirilebilecek gider olarak dikkate alınan bu primlerin; ilgili mevzuatı gereği 2019, 2020, 2021, 2022 hesap dönemleri için düzeltme yapılarak kurumlar vergisi matrahına ilave edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.