|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’sinin finansal kiralama yöntemiyle edinilen maddi duran varlıkların muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit etti. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49. maddesi ve 27.05.2016 tarihli Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, finansal kiralama işlemlerine ilişkin borçların doğru hesaplarda izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Yönetmelikte, vadesi bir yılı geçmeyen borçların 307 numaralı hesapta, bir yılı aşan borçların ise 407 numaralı hesapta kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
İnceleme sonucunda, İdare’nin 4.737.750,00 TL değerindeki maddi duran varlıkları, ilgili hesaplar yerine 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabına kaydettiği görülmüştür. Bu durum, muhasebe süreçlerinde uyumsuzluk yaratmaktadır. İdare, gelecekteki finansal kiralama işlemlerinde doğru hesapların kullanılacağına dair bir taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda, finansal kiralama işlemlerinin doğru bir şekilde kaydedilmesi için gerekli hesapların kullanılması büyük önem taşımaktadır. Bu, mali yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliği açısından kritik bir adımdır. |
BULGU: Finansal Kiralama Hizmet Alımı İle Edinilen Duran Varlıkların Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2024 yılında finansal kiralama yöntemiyle temin edilen maddi duran varlıkların hatalı muhasebeleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesine dayanılarak çıkarılan, 27.05.2016 tarih ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “307 Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabı” başlıklı 238′ inci maddesinde;
“Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabı, mahalli idarelerin finansal kiralama işlemlerinden doğan ve vadesi bir yılı geçmeyen borçları ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılır.” Denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “407 Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabı” başlıklı 307′ nci maddesinde ise;
“Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabı, mahalli idarelerin finansal kiralama işlemlerinden doğan ve vadesi bir yılı aşan borçların izlenmesi için kullanılır.” Hükmü yer almaktadır.
307 ve 407 no’lu hesaplara hangi durumlarda borç ve alacak kaydı yapılacağı ve hesapların işleyişi Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 239’uncu ve 308’inci maddelerinde açıklanmıştır.
Yönetmeliğin 239’uncu maddesinde;
“-Finansal kiralama sözleşmesinden doğan vadesi bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı borçlar bu hesaba alacak, hesaplanan finansal kiralama borçlanma maliyeti 308- Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabına, edinilen maddi duran varlık ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.
-Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içerisindeki finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba alacak, 407- Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar Hesabına borç kaydedilir.
-Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı yabancı para cinsinden borçlara ait bakiyelerin ay sonu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
-Finansal kiralama sözleşmesinden doğan borçlardan ilgilisine ödenen tutarlar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da diğer ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
-Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı yabancı para cinsinden borçlara ait bakiyelerin ay sonu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.”
Hükümleri,
Yönetmeliğin 308’inci maddesinde;
“-Finansal kiralama sözleşmesinden doğan ve vadesi bir yılı aşan borçlar bu hesaba alacak, hesaplanan finansal kiralama borçlanma maliyeti 408- Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabına, edinilen maddi duran varlık ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.
-Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı yabancı para cinsinden borçlara ait bakiyelerin ay sonu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
-Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki 307- Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.
-Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı yabancı para cinsinden borçlara ait bakiyelerin ay sonu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede İdare tarafından finansal kiralama yöntemiyle temin edilen 4.737.750,00TL değerindeki maddi duran varlıklara ilişkin hizmet alımının muhasebeleştirilmesinde, Mahalli İdareler Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan finansal kiralama hesaplarının kullanılmadığı ve ilgili duran varlık hesapları yerine 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabına kayıt yapıldığı görülmüştür.
İdare tarafından verilen cevapta, bundan sonraki yapılacak olan finansal kiralama işlemlerinde ilgili hesapların kullanılmasının sağlanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde;
– Finansal kiralama işlemlerinden doğan ve vadesi bir yılı geçmeyen borçlar ile finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenlerin için 307 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar hesabının,
– Mahalli idarelerin finansal kiralama işlemlerinden doğan ve vadesi bir yılı aşan borçların izlenmesi için ise 407 Finansal kiralama işlemlerinden borçlar hesabının kullanılması gerekmektedir.