Finansal Kiralama İşlemleri İçin Belediye Meclisi Kararı Alınmaması (Sayıştay)

BULGU: Finansal Kiralama İşlemleri İçin Belediye Meclisi Kararı Alınmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirket’in borçlanma mahiyetinde olan ve bu nedenle ilave maliyetlere katlandığı finansal kiralama işlemleri için Belediye Meclisi kararı alınmadığı görülmüştür.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Diğer hükümler” başlıklı 28’inci maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı belirtildikten sonra 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı, bu miktarın büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanacağı ve aynı maddenin birinci fıkrasının (e) bendinde, belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam %10’unu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı ile, %10’unu geçen iç borçlanmayı ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın onayı ile yapabileceği hükmü yer almaktadır.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri

Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde finansal kiralama; bir finansal kiralama sözleşmesine dayalı olmak koşuluyla, bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan tarafından finansman sağlamaya yönelik olarak bir malın mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi; kiracıya kira süresi sonunda malın rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması; kiralama süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya finansal kiralama sözleşmesine göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının malın rayiç bedelinin yüzde doksanından daha büyük bir değeri oluşturması hâllerinden herhangi birini sağlayan kiralama işlemi şeklinde tanımlanmıştır.

Söz konusu finansal kiralama işlemleri bir finansman aracı olarak kullanılmakta ve niteliği itibariyle de bir borçlanma aracıdır. Finansal kiralamaya konu olan husus finansal kiralama sözleşmesine bağlanmakta, ödeme planı oluşturulmakta, söz konusu ödeme planı vade içermekte (kira vadesi), vadesi gelen tutarlar anaparanın üzerine faiz işletilerek finansmandan yararlanan tarafça ödenmektedir. Tek Düzen Hesap Planında da 301/401 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar “Mali Borçlar” altında düzenlenmiştir. Vade yapısına göre kiracıların finansal kiralama yapanlara olan ve vadesi bir yılı geçmeyen borçlarının izlendiği hesap olarak 301 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar Hesabı, vadesi bir yılı aşan borçlarının izlendiği hesap olarak da 401 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar Hesabı ihdas edilmiştir.

2022-2024 yılları arasında yapılan 12 adet finansal kiralama neticesinde; toplam 161.997.442,74 TL borçlanıldığı bu tutardan 75.540.743,99 TL’nin 2024 yılı içerisinde katlanılan maliyet olduğu, finansal kiralama yöntemiyle borçlanma işlemleri gerçekleştirilirken Büyükşehir Belediye Meclisi kararının alınmadığı görülmüştür.

Şirket cevabında, 2024 Mayıs ayı itibariyle finansal kiralama yöntemiyle borçlanma yapılmadığı, Şirketin finansal kiralama yöntemiyle borçlanma işlemini gerçekleştirmeden önce Kordinasyon kurulundan görüş aldığı belirtilmiştir. Finansal kiralama işlemine ilişkin verilen görüşte: “Şirketin faaliyetlerini sürdürebilmesi amacıyla yapılan bir satınalma işlemi olduğundan “İç Borçlanma” niteliği taşımamaktadır. 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 68’nci maddesinde “İç Borçlanma” ifadesi ile “Yurt içinden sağlanan kredi” temin edilmesi kastedilmiş olmakla, finansal kiralama işlemi bu niteliği taşımamaktadır” denilmektedir.

Her ne kadar şirket cevabında atıf yapılan görüşte finansal kiralama işleminin iç borçlanma niteliğinde olmadığı belirtilmiş ise de görüşün devam eden kısmında finansal kiralama işlemin gerçekleştirilmesi için Büyükşehir Belediyesinin kefaletine ihtiyaç İZDOĞA İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Korunması İyileştirilmesi Müşavirlik ve 67

Proje Hizmetleri Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik

Denetim Raporu

duyulacağı, bu sebeple konunun Büyükşehir Belediye Meclisinin gündemine alınarak kefalet için karar alınmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. Öte yandan değinilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde de finansal kiralama işleminin bir borçlanma yöntemi olduğu açıktır.

Sonuç olarak, finansal kiralama işlemlerinde 5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinde belirlenen ölçütlere uyulması ve Meclis kararı alınması gerekmektedir.

Tablo 9: 2022-2023-2024 Yıllarında Yapılan Finansal Kiralama Sözleşmelerine İlişkin Bilgiler

Tablo 10: Yapılan Finansal Kiralama Sözleşmeleri Sonucunda 2024 Yılı İçerisinde Katlanılan Maliyete İlişkin Bilgiler