|
ÖZET: Gayrimaddi hak alımlarıyla ilgili yapılan denetimlerde, 2024 yılı için belirlenen bütçe uygulama rehberine göre, belirli parasal tutarları aşan alımların yanlışlıkla cari giderler yerine sermaye giderleri tertibine kaydedildiği tespit edilmiştir. 2022-2024 Bütçe Uygulama Rehberi’nde, gayrimaddi hak alımları ve bakım giderlerinin sınıflandırılmasıyla ilgili detaylar yer almakta olup, bu alımların hangi tutarların altında veya üstünde sermaye giderleri olarak değerlendirileceği açıklanmıştır.
Bütçe Uygulama Tebliği’nde belirtilen parasal sınırlar, gayrimaddi hak alımlarının doğru bir şekilde sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla önem arz etmektedir. Örneğin, gayrimaddi hak alımları için 75.000 Türk Lirası, menkul mal alımları için ise 95.000 Türk Lirası sınırları belirlenmiştir. Bu sınırların aşılması durumunda, alımların “03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden karşılanması mümkün değildir; bu tür ödemelerin “06- Sermaye Giderleri” tertiplerinden yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi, 2025 yılı itibarıyla bu uygulama eksikliğini gidereceğini ve gayrimaddi hak alımlarının kontrolünün her ödeme öncesinde yapılacağını belirtmiştir. Ancak, 2024 yılı için belirlenen parasal sınırların dikkate alınmaması, bütçe sınıflandırmasının hatalı sonuçlar vermesine yol açabilir. Bu nedenle, gayrimaddi hak alımlarının doğru bir şekilde kaydedilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gayrimaddi Hak Alımlarında Sermaye Giderleri Yerine Cari Giderler Tertibinden Ödeme Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
2022-2024 Bütçe Uygulama Rehberi ile bunun 2024 yılında uygulamasını öngören Bütçe Uygulama Tebliğinde belirtilen gayrimaddi hak alımlarında parasal tutarı aşan alımların Sermaye Giderleri tertibi yerine Mal ve Hizmet Alım Giderleri tertibine kayıtlarının yapıldığı tespit edilmiştir.
2022-2024 Dönemi Bütçe Uygulama Rehberi’nin 03.5 Hizmet Alımları başlıklı bölümünün 03.07 Menkul Mal, Gayrimaddi Hak Alım, Bakım ve Onarım Giderleri alt başlığında;
“Bu grupta yer alacak olan alım, bakım ve onarım giderleri aynı zamanda sermaye giderlerinin altında da yer almaktadır. Her iki grupta yer alan mallar bir yıldan fazla ömürlü olmakla birlikte bu grubu sermaye giderlerinden ayıran özellik alım veya bakım bedelleridir. İşleme konu alım veya onarım değerleri her yıl bütçe kanunuyla belirlenecek tutarın altında kalanlar bu bölümde, söz konusu tutarın üstünde olanlar ise sermaye bölümünde sınıflandırılacaklardır.” denilmekle birlikte aynı alt başlığın sınıflandırılmasında 03.07.20.01 Bilgisayar Yazılım Alımları ve Yapımları, 03.07.20.02 Fikri Hak Alımları ve 03.07.20.90 Diğer Gayri Maddi Hak Alımları yer almaktadır.
Bahsi geçen sınıflandırma başlıklarından yapılan ödemelere ilişkin parasal sınırlar Rehber’de yer almakla birlikte her yıl güncellenen değerlerle uygulaması ise tebliğlerle sağlanmaktadır.
Buna göre söz konusu Rehberin her yıl uygulanmasına yönelik hazırlanan 2024 Bütçe Uygulama Tebliğinin XI- Diğer Hususlar başlıklı (j) bendinde;
“7489 sayılı Kanuna bağlı (E) işaretli cetvelin 25 sıra numaralı hükmü gereğince, Bütçe Hazırlama Rehberinin Analitik Bütçe Sınıflandırmasına ilişkin giderin ekonomik sınıflandırması bölümünde parasal tutarına bakılmaksızın “03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden karşılanacağı belirtilen giderler hariç olmak üzere, ihtiyacın nereden ve hangi usulle temin edileceğine bakılmaksızın vergiler dâhil her bir alım için;
– Menkul mal alımlarında 95.000 Türk Lirasını,
– Gayrimaddi hak alımlarında 75.000 Türk Lirasını,
– Menkul malların bakım ve onarımlarında 95.000 Türk Lirasını,
– Gayrimenkullerin bakım ve onarımlarında 207.000 Türk Lirasını,
aşan tutarlar, “03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden ödenemez.
Bu itibarla yukarıda yer verilen parasal tutarları aşan ihtiyaçlar, Devlet Malzeme Ofisinden temin edilse dahi “06- Sermaye Giderleri” tertiplerinden ödenecektir. Ayrıca doğrudan temin usulüyle yapılacak alımlarda ilgili bütçe tertibinin belirlenmesinde de söz konusu parasal tutarlar esas alınacaktır. Bu hususlara bütçe işlemlerinin gerçekleştirilmesinde de riayet edilecektir.” denilmektedir.
Kamu idaresi, uygulama eksikliğinin 2025 yılı itibarıyla yerine getirildiğini ve 20252027 Bütçe Uygulama Rehberi ile bunun 2025 yılında uygulamasını öngören Bütçe Uygulama Tebliği’nde belirtilen sınırlar dâhilinde gayrimaddi hak alımları kontrolünün her ödeme öncesinde yapıldığını bildirmiştir.
Bununla birlikte, TDK’nin 2024 yılı gayrimaddi hak alımlarında yukarıda bahsedilen parasal sınırlar dikkate alınmadan yapılan kayıtlar, analitik bütçe sınıflandırmasının hatalı sonuç vermesine neden olabilecektir. Söz konusu parasal sınırları aşan gayrimaddi hak alımlarının 03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri tertipleri yerine ihtiyaçlar Devlet Malzeme Ofisinden temin edilse dahi 06- Sermaye Giderleri tertiplerinden gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.