|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Tıp Fakültesi Dekanlığı Döner Sermaye İşletme Birimi tarafından edinilen bilgisayar yazılımı ve lisans yenileme işlemlerinin 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmediğini ve doğrudan giderleştirildiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, bu varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmadığı, dolayısıyla 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın da kullanılmadığı tespit edilmiştir. 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için uygun amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, 2021 yılı içerisinde toplam 52.444,81 TL tutarında yazılım ve lisans alımlarının 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı’na kaydedilerek giderleştirildiği görülmüştür. Bu durum, 260 Haklar Hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın mali tablolarda eksik görünmesine neden olmuştur. İlgili mevzuat çerçevesinde, bu alımların 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmesi ve yıl sonunda maddi olmayan duran varlıklar için amortisman ayrılması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, Tıp Fakültesi Dekanlığı’nın gelecekteki alımlarında mevzuata uygun hareket etmesi ve gerekli muhasebe işlemlerini doğru bir şekilde gerçekleştirmesi önem arz etmektedir. Bu sayede, mali tabloların doğruluğu sağlanacak ve hesapların düzenli bir şekilde takip edilmesi mümkün olacaktır. |
BULGU: Gayrimaddi Hak Alımlarının Haklar Hesabı’nda Muhasebeleştirilmemesi ve Maddi Olmayan Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Tıp Fakültesi Dekanlığı Döner Sermaye İşletme Birimi tarafından faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen bilgisayar yazılım ile lisans yenileme işlemi alımlarının 260 Haklar Hesabında izlenmeyip doğrudan giderleştirildiği; ayrıca bu varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmadığı ve dolayısıyla 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın da kullanılmadığı tespit edilmiştir.
01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin; “Gelir tablosu ilkeleri” başlıklı 35’inci maddesinde;
(c) Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılır.”
Aynı Yönetmeliğin “Amortisman ve tükenme payı uygulaması” başlıklı 49’uncu maddesinde;
“(,..)Muhasebe sistemine dâhil edilen duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile sanat eserleri dışındakilerden hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirlenir.” denilmektedir.
Yine söz konusu Yönetmeliğin, 260 Haklar Hesabını açıklayan “Hesabın niteliği” başlıklı 222’nci maddesinde;
“Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen imtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.”,
“Hesabın işleyişi” başlıklı 223’ncü maddesinde;
“(1) Haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
Borç
1) Haklar, maliyet bedeli ile bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
Alacak
1) Yararlanma süresi belli olanlar sürenin bitiminde, yararlanma süresi belli olmayanlar 5 inci yılın sonunda bu hesaba alacak, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilir.
2) Yararlanma hakkı devredildiğinde kayıtlı değeri ile bu hesaba alacak, birikmiş amortismanları 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabına, devir bedeli tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç kaydedilmekle birlikte; bu işlemden doğan kârlar 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabına alacak, bu işlemden doğan zararlar 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabına borç kaydedilir.”,
268 Birikmiş amortismanlar hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın niteliği” başlıklı 226’ncı maddesinde;
“Birikmiş amortismanlar hesabı, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır” hükümlerine yer verilmiştir.
Diğer yandan, Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde amortisman uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, 4.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 47) Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı Tebliğ’de düzenlenmiştir.
İlgili Tebliğin 3’üncü maddesinde 260 Haklar Hesabı ve 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabının amortismana tabi olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Tebliğ’in 6’ncı maddesinde;
“ …(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.” denilerek, maddi olmayan duran varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir.
Yapılan inceleme sonucunda; ilgili döner sermaye işletmesi birimince 2021 yılı içerisinde yapılan ve toplam 52.444,81 TL tutarında olan bilgisayar yazılım ile lisans yenileme işlemi alımlarının, 260 Haklar Hesabı’na kaydedilmesi gerekirken 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı’na kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği ayrıca 260 Haklar Hesabı kullanılmadığından bu varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmadığı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın da kullanılmadığı görülmüştür.
Kurum tarafından Tıp Fakültesi Dekanlığı döner sermaye işletme birimi tarafından yapılacak alımlarda mevzuata uygun işlem tesis edileceği belirtilmiş olsa da 260 Haklar Hesabı ve 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı 2021 yılı mali tablolarında 52.444,81 TL tutarında eksik görünmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen yazılım ve lisans alımlarının 260 Haklar Hesabına alınarak takibinin yapılması, yılsonunda maddi olmayan duran varlıklar hesaplarındaki tutarın tamamına amortisman ayrılmak suretiyle giderleştirilmesi gerekmektedir.