|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir bağlı idarelerinin gayrimenkul muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymaktadır. İdarenin mülkiyetinde bulunan gayrimenkullerin cins tashihlerinin yapılmaması ve kayıt formlarının doğru hazırlanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, mali tablolarda yer alan 250 Arsa ve Araziler Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabının tutarlarının gerçeği yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, maddi duran varlıklar hakkında belirlenen hükümlere uyulması gerektiği vurgulanmıştır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri gereğince, gayrimenkullerin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, cins tashihi işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle bazı gayrimenkullerin kullanım şekli ile tapudaki bilgiler arasında tutarsızlıklar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, gayrimenkul icmal cetvellerinin ve kayıt formlarının doğru bir şekilde hazırlanmadığı, bu nedenle muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtamadığı tespit edilmiştir. İdare, gayrimenkullere ilişkin cins tashihi işlemlerinin sürdüğünü ve kayıtların güncelleneceğini belirtmiştir. Gayrimenkul icmal cetvellerinin doğru bir şekilde hazırlanması ve muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi için gerekli adımların atılması gerektiği ifade edilmiştir. Bu süreçlerin tamamlanması, mali tabloların doğruluğunu sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gayrimenkullere İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin mülkiyetinde, yönetiminde veyahut tasarrufunda bulunan gayrimenkullerin; cins tashihlerinin yapılmaması ve kayıt formları ile icmal cetvellerinin doğru olarak hazırlanmaması sebebiyle, mali tablolarda yer alan 250 Arsa ve Araziler Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemlerin izah edildiği 187’nci maddesinde maddi duran varlıklar hakkında; Taşınır Mal Yönetmeliği ve Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümleri ile maddede belirtilen diğer hükümlere göre işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesi hükmü uyarınca; kamu idarelerinin mülkiyetlerinde, idarelerinde veya kullanımlarında bulunan gayrimenkullerin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmaması halinde, fiili kullanım vaziyetleri esas alınarak tapu kayıtlarında cins tashihlerinin yapılması icap etmektedir.
Anılan maddenin devamında, tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen gayrimenkullere ait cins tashihlerinin, bu gayrimenkulleri kullanan idarenin vaziyeti tespit eden yazısı üzerine, gayrimenkul maliki idareye ait olduğu belirtilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesi gereğince; kamu idareleri, kendilerine ait olan gayrimenkulleri ilgisine göre, Yönetmelik’e ekli formlarda yer alan bilgileri ihtiva edecek şekilde kaydedeceklerdir.
Kamu idarelerinin gayrimenkul kayıt ve kontrol işlemleriyle vazifeli birimlerince hazırlanan bu formlar, gayrimenkul icmal cetvelleri hazırlanmak üzere, mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar birleştirilerek, Yönetmelik’in ekinde bulunan misale uygun şekilde, gayrimenkul icmal cetvelleri teşkil edilir. İcmal cetvelleri ve muhasebe kayıtları karşılaştırılarak, gerekli düzeltmeler yapılır.
Yapılan incelemede; cins tashihi işlemlerinin tamamlanmamasından mütevellit bazı gayrimenkullerin kullanım şekli ile tapuda yer alan bilgilerinin farklı olduğu, gayrimenkullere dair kayıt formları ile bu formlara istinaden hazırlanması icap eden gayrimenkul icmal cetvellerinin doğru şekilde hazırlanmadığı ve bu sebeple; muhasebe kaydı düzeltmelerinin gerçeğe uygun şekilde yapılamadığı tespit edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda gayrimenkullerin takip edildiği hesapların yıl sonu bakiyeleri yer almaktadır.
Tablo 8: Gayrimenkul Hesaplarına Dair Yıl Sonu Bakiye Tablosu
| Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Bakiyeleri ve Yekûn Tutarları (TL) | Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Bakiyeleri ve Yekûn Tutarları (TL) |
| 250 Arazi ve Arsalar Hesabı | 7.153.803.955,51 |
| 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı | 2.597.165.631,40 |
| 252 Binalar Hesabı | 17.757.727,41 |
| Yekûn | 9.768.727.314,32 |
Mevzubahis işlemlerin yapılmaması sebebiyle; bilançoda maddi duran varlıklar içerisinde yer alan 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabı kayıt ve tutar olarak gerçeği yansıtmamaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta; gayrimenkullerin cins tashihi ile alakalı işlemlerin devam ettiği, gayrimenkul kayıtlarının Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’e ekli formlarda yer alan bilgileri ihtiva edecek şekilde taşınmaz modülüne girildiği ve bulgu doğrultusunda gerekli düzeltmelerin yapılacağı ifade edilmiştir. İdare tarafından taşınmaz modülüne yapılan gayrimenkul kayıtları, gayrimenkullere dair cins tashihi işlemlerinin tamamlanması suretiyle güncellenmeli, güncellenen bu kayıtlara istinaden gayrimenkul icmal cetvelleri hazırlanmalı ve bu cetvellere binaen de; 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabında gerekli tashihler yapılarak mali tablolara doğru veri aktarılmalıdır.
Mevzuatta yer alan işlemler yapılarak gayrimenkullere dair icmal cetvellerinin gerçek vaziyeti yansıtacak şekilde hazırlanması ve bu cetvellere istinaden de gayrimenkullere ait muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.