|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin mülkiyetinde bulunan gayrimenkullerin cins tashihlerinin yapılmadığını ve gayrimenkul icmal cetvelleri ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluklar bulunduğunu ortaya koymuştur. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10. maddesi gereğince, gayrimenkullerin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının uyumlu hale getirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu kapsamda, gayrimenkullerin cins tashihleri, ilgili idarenin durumunu belirleyen yazılar doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.
Mali hizmetler birimi, gayrimenkul kayıt ve kontrol işlemlerini yürüten birimlerden gelen formları birleştirerek icmal cetvellerini oluşturmakta ve bu cetveller ile muhasebe kayıtlarını karşılaştırarak gerekli düzeltmeleri yapmaktadır. Ancak, raporda belirtilen tablodan da anlaşılacağı üzere, icmal cetvellerinin toplam tutarı ile muhasebe kayıtları arasında 47.863.771,40 TL’lik bir fark bulunmaktadır. Bu durum, bilançoda yer alan maddi duran varlıkların gerçeği yansıtmadığını göstermektedir. İdare, 22.06.2023 tarihli düzeltme kaydının yapıldığını belirtmiş olsa da, bu düzeltme yalnızca 2023 yılı mali tablolarını etkilemekte ve 2022 yılına ait uyumsuzlukları gidermemektedir. Dolayısıyla, icmal cetvelleri ile muhasebe kayıtları arasındaki farkların nedenleri belirlenmeli ve mali tablolar, gayrimenkullerin gerçek durumunu yansıtacak şekilde düzenlenmelidir. |
BULGU: Gayrimenkullerin Cins Tashihlerinin Yapılmaması ve Gayrimenkul İcmal Cetvelleri ile Muhasebe Kayıtları Arasında Uyumsuzluk Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde, yönetiminde veyahut kullanımında bulunan gayrimenkullerin cins tashihleri yapılmadığı ve gayrimenkul kayıt formlarında yer alan tutarlara göre muhasebe kayıtları düzeltilmediği için, icmal cetvelleri ile muhasebe kayıtlarında yer alan tutarlar arasında uyumsuzluk bulunduğu görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesi hükmü uyarınca, kamu idarelerinin mülkiyetlerinde, idarelerinde veya kullanımlarında bulunan gayrimenkullerin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmaması halinde, fiili kullanım vaziyetleri esas alınarak tapu kayıtlarında cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.
Anılan maddenin devamında, tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen gayrimenkullere ait cins tashihlerinin, bu gayrimenkulleri kullanan idarenin vaziyeti tespit eden yazısı üzerine, taşınmaz maliki idareye ait olduğu belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemlerin izah edildiği 187’nci maddesinde maddi duran varlıklar hakkında; Taşınır Mal Yönetmeliği ve Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümleri ile maddede belirtilen diğer hükümlere göre işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesi gereğince; kamu idareleri, kendilerine ait olan gayrimenkulleri ilgisine göre, Yönetmeliğe ekli formlarda yer alan bilgileri ihtiva edecek şekilde kaydedeceklerdir. Kamu idarelerinin gayrimenkul kayıt ve kontrol işlemleriyle vazifeli birimlerince hazırlanan bu formlar, gayrimenkul icmal cetvelleri hazırlanmak üzere, mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar birleştirilerek, Yönetmelik’in ekinde bulunan örneğe uygun şekilde, gayrimenkul icmal cetvelleri oluşturulur. İcmal cetvelleri ve muhasebe kayıtları karşılaştırılarak, gerekli düzeltmeler yapılır.
Aşağıda yer alan tabloda görüleceği üzere, idarenin tapuya kayıtlı gayrimenkullerinin icmal cetvelleri yekûn tutarı ile muhasebe kayıtları uyumlu değildir.
Tablo 9: Muhasebe Kayıtlarında Yer Alan Tutarlarla İcmal Cetvelleri Toplamının Karşılaştırılması Tablosu
| Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Tutarları ve Yekûnu (TL) | Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Tutarları ve Yekûnu (TL) |
| 250 Arazi ve Arsalar Hesabı | 55.855.000,00 |
| 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı | 107.053.945,54 |
| 252 Binalar Hesabı | 100.024.528,86 |
| Yekûn | 262.933.474,40 |
| Taşınmaz icmal cetvellerinin yekûn tutarı | 215.069.703,00 |
| Fark | 47.863.771,40 |
Mevzubahis hatalardan dolayı, bilançoda maddi duran varlıklar içerisinde yer alan 250 Arazi ve Arsalar, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ile 252 Binalar Hesabı kayıt ve tutar olarak gerçeği yansıtmamaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, 22.06.2023 tarihli ve 5302 no.lu yevmiye maddesi ile düzeltme kaydı yapıldığı belirtilmiştir. Ancak bu düzeltme işlemi 2023 yılı mali tablolarına yansıyacak olup 2022 yılı mali tablolarını etkilememekte ve bu işleme rağmen icmal cetvelleri ve muhasebe kayıtları arasındaki uyumsuzluk devam etmektedir.
İcmal cetvelleri ve muhasebe kayıtları arasındaki farkın sebebinin tespit edilmesi ve mali tabloların gayrimenkullerin gerçek durumunu gösterecek şekilde tanzim edilmesi gerekmektedir.