|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden elde edilen gelirlerin, 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nda belirtilen amaçlar dışında kullanıldığını ortaya koymuştur. 4706 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, bu satış bedellerinin %10’unun, yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak üzere özel bir fon hesabına aktarılmasını öngörmektedir. Kalan tutarların ise ilgili belediyelere belirli oranlarda dağıtılması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemeler, bu %10’luk payların ayrı bir banka hesabında tutulmasına rağmen, belediyenin diğer harcamalarında kullanıldığını göstermektedir. Kamu İdaresi, mali sıkıntılar nedeniyle bu fonu kullanma yoluna gitmiştir. Mevzuata aykırı olan bu durumun sona ermesi gerektiği vurgulanmakta ve fonun yalnızca 775 sayılı Kanun’un 13. maddesinde belirtilen amaçlar doğrultusunda harcanması gerektiği ifade edilmektedir. Sonuç olarak, Hazine taşınmazlarının satışından elde edilen gelirlerin, belirlenen yasal çerçeveye uygun olarak yönetilmesi ve yalnızca belirtilen amaçlar için kullanılması zorunludur. Bu uygulamanın düzeltilmesi, yasalara uygun bir mali yönetim açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gecekondu Fonu Gelirlerinin Amacı Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedelleri üzerinden Belediyeye aktarılan payların, 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nda belirtilen amaçlar dışında kullanıldığı görülmüştür.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Satış bedelinin ödenmesi, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasıyla; Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmının % 10’unun, öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla ilgili belediyelerin 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılması, kalan kısımdan ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verilmesi ve bu payların, tahsili takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılması hükme bağlanmıştır.
775 sayılı Kanun’un “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı bölümünün 12’nci maddesinde; Kanun’daki hizmetlerin yürütülebilmesi için aşağıdaki kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanarak birer fon teşkil edileceği ifade edilmiş; maddenin devamındaki (f) bendiyle, diğer kanunlarla bu fona katılması kabul edilen sair gelirler, fonun kaynakları arasında sayılmış ve bu şekilde Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden tahsil edilen % 10’luk kısım, fon gelirlerine dâhil edilmiştir.
Aynı Kanun’un 13’üncü maddesiyle;
“12 nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartiyle:
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkanlariyle karşılanamıyan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tesbit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılır.”
hükmü getirilmiştir.
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedelleri üzerinden Belediyeye aktarılan %10’luk payların ayrı bir banka hesabında muhafaza edilmesi ve sadece 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan amaçlar için kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Hazine taşınmazlarının satışı sonucu Belediyeye aktarılan %10’luk kısma ait tutarların, kamu bankasında ayrı bir hesapta izlendiği; ancak bu tutarların, yukarıda belirtilen amaçlar dışında kalan Belediye harcamalarında kullanıldığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresince mali durum ve nakit akışında zaman zaman yaşanan sıkıntılar nedeniyle gecekondu hesabındaki bakiyeden kullanıldığı, fon hesabında biriken paraların bundan sonra amacı dışında kullanılmayacağı belirtilmiştir.
Mevzuata aykırı olan bu uygulamaya son verilmesi ve Belediyeye aktarılan %10’luk payların, 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan amaçlar için kullanılması gerekmektedir.