ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait Gecekondu Fonu’nun gelirlerinin amacına uygun kullanılmadığını ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’na göre oluşturulması gereken fon hesabının, vadeli bir hesap niteliği taşımadığı ve bu hesaptan cari giderler için harcamalar yapıldığı tespit edilmiştir. Kanunun 12. maddesi, fonların özel hesaplarda toplanarak oluşturulmasını ve bu hesapların belirli kaynaklardan sağlanan gelirlerle desteklenmesini öngörmektedir.

Aynı zamanda, 13. maddede, bu fonda biriken paraların yalnızca Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın izniyle belirli işler için kullanılabileceği belirtilmiştir. Hazineye ait taşınmazların satışından elde edilen gelirlerin %10’unun gecekondu fonuna aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, bu fonun kaynakları arasında yer alan faiz ve diğer gelirlerin de değerlendirilmesi gerekmektedir.

Denetim sonuçlarına göre, gecekondu fonu hesabının vadeli bir hesap olmaması ve bu hesapta teminat, mera geliri gibi tutarların bulunması, harcamaların yasal çerçevede yapılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, fonun yalnızca 775 sayılı Kanun’un 13. maddesinde belirtilen alanlarda kullanılabilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması önem arz etmektedir.

BULGU: Gecekondu Fonu Gelirlerinin Amacı Dışında Kullanılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulması gereken fon hesabının vadeli bir hesap niteliğinde olmadığı ve bu hesaptan cari giderler için harcamalar yapıldığı görülmüştür.

775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde sayılan kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanarak bir fon oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun’un 13’üncü maddesinde bu fonda toplanan paraların, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ)’nin izni alınmak şartıyla maddede belirtilen işler için kullanılabileceği belirtilmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediye sınırları içerisinde Hazineye ait taşınmazların satışından tahsil edilen bedellerin %10’unun ilgili idarenin açmış olduğu gecekondu fonu hesabına aktarılması gerekmektedir. Gecekondu Kanunu’nda belirtilen hizmetlerde kullanılmak üzere oluşturulacak fon hesabının kaynakları arasında “Fonda toplanacak paraların faiz ve sair gelirleri” de sayıldığından bu hesapta tutulan paranın nemalandırılması gerekmektedir. Ayrıca, bu fonda biriken tutarların kullanılabilmesi için öncelikle Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın izninin bulunması ve harcamanın 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde sayılan alanlarla sınırlı olması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, gecekondu hesabının vadeli bir hesap olmadığı, bu hesapta teminat, mera geliri ve nakit fazlası gibi başka tutarların da olduğu ve bu hesaptaki tutarlardan cari giderler için harcamalar yapıldığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, gecekondu hesabının vadeli bir hesap olması ve bu hesaptan yapılacak harcamaların 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde sayılan alanlarla sınırlı olması gerekmektedir.