|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gecekondu fon gelirlerinin amacına uygun şekilde kullanılmadığını ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, bu gelirleri bir kamu bankasında açılması gereken özel hesapta toplamak yerine, cari harcamaları karşılamak amacıyla kullanmıştır. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 13. maddesi, bu fon gelirlerinin belirli alanlarda harcanmasını zorunlu kılmakta ve ilgili mevzuat gereği bu fonların yalnızca belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılabileceğini belirtmektedir.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5. maddesi, belediyelere ait taşınmazların satış bedellerinin belirli oranlarda fon hesabına aktarılmasını öngörmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde bu gelirlerin gerekli hesaplarda toplanmadığı ve belirlenen amaçlar dışında harcandığı tespit edilmiştir. Bu durum, fonun oluşturulması ve yönetilmesi açısından ciddi bir uyumsuzluk yaratmaktadır. Sonuç olarak, 775 sayılı Kanun’un hükümleri doğrultusunda fon gelirlerinin amacına uygun olarak kullanılması ve ilgili hesapların oluşturulması, mevzuatın gereklilikleri açısından hayati önem taşımaktadır. Bu tür uygulamalar, kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak ve yasal düzenlemelere uyum göstermek açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Gecekondu Fonu Gelirlerinin Amacı Dışında Kullanılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin gecekondu fon gelirini bir kamu bankasında Kamu İdaresi adına açılacak özel hesapta toplamadığı, bu amaçla gelen tutarların 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde belirtilen yerlere harcanması gerekirken dönem içerisinde cari harcamaları karşılamak amacıyla kullanıldığı görülmüştür.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Satış Bedelinin Ödenmesi, Satış Bedelinden Pay Verilmesi, Belediyelere Devir” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasında, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’unun, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı, kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30, varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verileceği ve bu payların tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılması gerektiği belirtilmiştir.
775 sayılı Kanun’un; “Fonların Teşkili ve Kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı,
13’ncü maddesinde ise, 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla;
a) bu Kanun’daki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
b) ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılabileceği,
ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili fonda biriken paralar 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan durumlarda kullanılabilecek, bunun dışındaki durumlarda kullanılamayacaktır.
Yapılan incelemede Kamu İdaresinin belirli bir fona tahsis niteliğinde olan bu gelirini bir kamu bankasında Kamu İdaresi adına açılacak özel hesapta toplamadığı, bu amaçla gelen tutarların 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde belirtilen yerlere harcanması gerekirken dönem içerisinde cari harcamaları karşılamak amacıyla kullanıldığı tespit edilmiştir.
4706 ve 775 sayılı Kanun’larda belirtilen payların mevzuatında belirtilen yerlere harcanmasını temin ve takip açısından fon hesabının oluşturulması ve amacı dışında kullanılmaması gerekmektedir.