ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin gecekondu fonu gelirlerinin amacına uygun şekilde kullanılmadığını ortaya koymuştur. Bu rapora göre, fon kapsamında toplanan gelirlerin bir kısmı, mevzuatta belirtilen alanlar yerine cari hesaplara aktarılmış ve çeşitli mal ile hizmet alımlarında harcanmıştır. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12. maddesi, bu fonun yalnızca belirli amaçlar için kullanılabileceğini vurgularken, 13. madde ise fonun gelirlerinin, arsa sağlama, konut yapımı ve kamu hizmetleri gibi belirli projelerde harcanmasını öngörmektedir.

Yapılan denetimlerde, gecekondu fonu hesabında toplam 10.727.215,07 TL tahsilatın 9.725.231,31 TL’sinin maaş ödemeleri gibi cari harcamalar için kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, fonun vadeli mevduatta elde edilen 3.965.379,89 TL faiz geliri, başka bir hesaba aktarılmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği, bu fonun gelirleri belirli bir amaca tahsis edilerek kullanılmalıdır.

Kamu İdaresi, denetim bulgularına ilişkin gerekli düzeltmeleri yapmış ve 09.05.2024 tarihli muhasebe işlem fişleri ile durumu düzeltmiştir. Gecekondu fonu gelirlerinin, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen amaçlar doğrultusunda harcanması büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Gecekondu Fonu Gelirlerinin Amacı Dışında Kullanılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresinin gecekondu fonu kapsamındaki gelirlerinden bir kısmının, mevzuatında belirtilen yerler yerine cari hesaplara aktarılarak muhtelif mal ve hizmet alımlarında kullanıldığı görülmüştür.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12’nci maddesi gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla 13’üncü maddesinde belirtilen yerlerde kullanılabilecek, bunun dışındaki yerlerde kullanılamayacaktır.
Anılan Kanun’un 13’üncü maddesinde ilgili fonda toplanan paraların; bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında, kendi bütçe imkanlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Fonun teşkili ve muhasebeleştirilmesine ilişkin “Belirli Bir Amaca Tahsisli Gelirler ve Alınan Paylar” başlıklı 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında; 20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paraların gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedileceği, diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulacağı ifade edilmiştir. Bu fondan yapılan harcamalarda 775 sayılı Kanun’da belirtilen usul ve esasların uygulanacağı da hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede; gecekondu fonu hesabındaki toplam 10.727.215,07 TL tahsilatın 9.725.231,31 TL’lik kısmının maaş ödemesi gibi cari harcamalar için kullanıldığı ayrıca gecekondu fonundaki tutarın vadeli mevduatta nemalandırılması sonucu tahakkuk eden toplam 3.965.379,89 TL faiz gelirinin gecekondu fonu hesabından farklı bir hesaba aktarıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir.
Söz konusu tespit; idare tarafından 09.05.2024 tarih 5315 ve 5353 sayılı muhasebe işlem fişleri ile düzeltilmiştir.
Kamu İdaresinin gecekondu fonu kapsamındaki gelirlerinin ilgili mevzuatında belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerekmektedir.