|
ÖZET: Gömeç Belediyesi’nde gerçekleştirilen 2024 yılı Sayıştay denetim raporuna göre, 775 sayılı Gecekondu Kanunu çerçevesinde oluşturulması gereken Gecekondu Fonu Hesabı’nın oluşturulmadığı ve bu hesaba aktarılması gereken payların belirlenen amaçlar dışında kullanıldığı tespit edilmiştir. Kanunun 12. maddesi, bu fonlardan elde edilen gelirlerin Türkiye Emlak Kredi Bankası’nda ilgili belediyeler adına özel hesaplarda toplanmasını ve kullanım alanlarını belirlemektedir. Ancak, incelemeler sonucunda bu fonların amacına uygun şekilde kullanılmadığı ortaya çıkmıştır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre, hazineye ait taşınmazların satış bedelinin bir kısmının ilgili belediyelere aktarılması gerekmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, bu satışlardan elde edilen payların kaydedilmesine dair herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür. 2024 yılı itibarıyla, bu kapsamda toplam 3.672.599,25 TL’nin ilgili hesaplarda takip edilmediği ve yanlış hesaplara kaydedildiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 13. maddesinde belirtilen amaçlar doğrultusunda, söz konusu tutarın doğru hesaplarda izlenmesi ve kullanılması büyük önem taşımaktadır. Bu durum, mali tabloların doğruluğu açısından da kritik bir unsurdur. |
BULGU: Gecekondu Fonu Hesabı Oluşturulmaması ve Aktarılan Payların Amacı Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Gömeç Belediyesinde; 775 sayılı Gecekondu Kanunu’na göre belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin belediyeler için kullanılması gereken ilgili hesaplarda takip edilmediği ve belirtilen amaçlar için kullanılmadığı görülmüştür.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “fonların kullanılması ve teşkili” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır.
Buna göre 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla:
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılır.
Yukarıda mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili fonda biriken paralar 775 sayılı Kanunun 13’üncü maddesinde açıklanan yerlerde kullanılabilecek bunun dışındaki yerlerde kullanılamayacaktır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinde;
“… Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla % 10’u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verilir. …Bu paylar tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılır. …”
hükmü yer almaktadır.
Ancak yapılan inceleme neticesinde; 4706 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi kapsamında yapılan satışlardan Belediyeye aktarılması gereken payların tahakkuk ve takibine ilişkin Belediye tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür. Hazine tarafından toplu olarak gönderilen tutarların tamamı 120 nolu (5.2.9.99 ekonomik kodlu) diğer paylar hesabına kaydedilmektedir. 2024 yılında, ilgili madde kapsamında yapılan satışlardan Belediyeye gönderilen %10’luk fon payı tutarı geçmiş yıldan devirle birlikte toplam 1.191.514,19 TL ve %30’luk pay tutarı da 2.481.085,06 TL olmak üzere toplamda 3.672.599,25 TL’dir.
1.191.514,19 TL’lik fon hesabına aktarılması gereken tutarın 362.01.99 Nolu “Fonlar Adına Yapılan Diğer Kesintiler Hesabı”na alınmayıp 120 nolu (5.2.9.99 ekonomik kodlu) diğer paylar hesabına kaydedilmesi suretiyle söz konusu fon hesabında 1.191.514,19 TL’lik ve 2.481.085,06 TL belediye payının ise 800.05.02.08.99 Mahalli İdarelere Ait Diğer Paylar hesabına alınmayarak yine 120 nolu (5.2.9.99 ekonomik kodlu) diğer paylar hesabına alınması neticesinde mali tablolarda toplam 3.672.599,25 TL hataya neden olunduğu görülmüştür.
Söz konusu 3.672.599,25 TL tutarın ilgili hesaplarda takip edilerek 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilen amaçlar için kullanılması gereklidir.