ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Gecekondu Fonu hesabına aktarılması gereken payların izlenmediğini ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’na göre, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından, fon hesabına aktarılması gereken %10’luk payın, belediyenin vergi borçlarına mahsup edildiği tespit edilmiştir. Kanunun 12. maddesi, bu gelirlerin özel hesaplarda toplanarak fon oluşturulmasını ve 13. maddesi ise bu fonun hangi amaçlarla kullanılacağını açıkça belirtmektedir.

Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı boyunca Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden fon hesabına aktarılması gereken payların, gerekli ayrıştırma yapılmadan %30’luk belediye payı ile birlikte kullanıldığı görülmüştür. Bu durum, fon hesabının mali tablolarda yanlış yansıtılmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla, Hazineye ait taşınmazların satışından elde edilen %10’luk payların, ayrı bir fon hesabında tutulması ve yalnızca 775 sayılı Kanun’un 13. maddesinde belirtilen amaçlar doğrultusunda harcanması gerekmektedir.

BULGU: Gecekondu Fonu Hesabına Aktarılması Gereken Payların Takibinin Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından fon hesabına aktarılması gereken payın belediyenin vergi vb. borçlarına karşılık olarak mahsup edildiği görülmüştür.

20.07.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12’nci maddesinde, belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili belediyelerce açılacak özel hesaplarda toplanarak birer fon teşkil edeceği, 13’üncü maddesinde de toplanan bu kaynakların hangi amaçlar için kullanılacağı belirtilmiş olup Kanunda belirtilen amaçlar dışında fonda biriken paraların kullanılamayacağı açıktır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Fonun teşkili ve muhasebeleştirilmesine ilişkin “Belirli Bir Amaca Tahsisli Gelirler ve Alınan Paylar” başlıklı 18 inci maddesinin ikinci fıkrasında aynen: “20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12’nci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paralar gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilir.

Diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulur. Bu fondan yapılan harcamalarda 775 sayılı Kanunda belirtilen usul ve esaslar uygulanır.” Denilmektedir.

Yapılan incelemede, 2024 yılı boyunca belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından fon hesabına aktarılması gereken %10’luk payın fon hesabına aktarılması gerekirken bir ayrıştırma yapılmayarak %30’luk belediye payı ile birlikte belediyenin vergi vb. borçlarına karşılık mahsup edildiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, bu durum fon hesabının mali tablolarda hatalı gözükmesine neden olmaktadır. Dolayısıyla, Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedelleri üzerinden Belediyeye aktarılan %10’luk payların bankada ayrı bir fon hesabında muhafaza edilmesi ve sadece 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan amaçlar için kullanılması gerekmektedir.