|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir ilçe belediyesinin hazineye ait taşınmazların satışından elde edilen %10’luk payı, ilgili fon hesabı yerine belediye bütçesine gelir olarak kaydettiğini ortaya koymuştur. 4706 sayılı Kanun’un 5. maddesi, bu payın öncelikle gecekondu fonuna aktarılmasını ve kalan kısmın belediyeye %30, büyükşehir belediyesine %10 oranında dağıtılmasını öngörmektedir. Ayrıca, 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12. ve 13. maddeleri, bu fonların nasıl oluşturulacağı ve kullanılacağına dair detaylı düzenlemeler içermektedir.
İncelemeler sonucunda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından gönderilen belgeler, 2024 yılı içerisinde iki adet hazine taşınmazının satışının yapıldığını ve toplam 468.050,00 TL tutarında bir payın belediyeye gönderildiğini göstermektedir. Ancak, bu tutarın gecekondu fonuna aktarılmadığı ve tamamının belediye bütçesine kaydedildiği tespit edilmiştir. Mevzuat gereği, bu tür satışlardan elde edilen gelirlerin, gecekondu bölgelerinin ıslahı ve dönüşümü gibi amaçlarla kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin, hazineye ait taşınmaz satışlarından elde edilen gelirin %10’unu, ilgili mevzuata uygun olarak gecekondu fonunda takip etmesi ve bu kaynakları amacına uygun projelerde kullanması gerekmektedir. Kamu İdaresi, bulguya katıldığını belirtmiş ve gerekli düzeltmelerin yapıldığını ifade etmiştir; ancak bu süreçle ilgili yeterli belgelerin sunulmadığı gözlemlenmiştir. |
BULGU: Gecekondu Fonu İçin Aktarılan Payın İlgili Fon Hesabı Yerine Belediye Bütçesine Gelir Olarak Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından hazineye ait taşınmazların satışından elde edilen %10’luk payın, ilgili fon hesabı yerine belediye bütçesine gelir olarak kaydedildiği görülmüştür.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinde; Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’unun ilgili belediyelerin 775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı, kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30, varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verileceği ifade edilmiştir.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde, belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin belediyeler tarafından gecekondu fonunda kullanılmak üzere açılacak bir banka hesabında toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır.
Bahse konu Kanun’un 13’üncü maddesinde; 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla belediyelerce bu Kanun’da belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere arsa temin edilmesinde, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında, kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu Kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılabileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilgili Döner Sermaye İşletmesi tarafından gönderilen yazı ve dekonttan anlaşıldığı üzere, 2024 yılı içerisinde Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde hazineye ait 2 adet arsa niteliğinde taşınmaz satışı olduğu görülmüştür. İlgili İşletme tarafından bu satış işlemine ilişkin Belediyeye toplam 468.050,00 TL tutarında pay gönderildiği, söz konusu bu tutardan gecekondu fonunda kullanılmak üzere açılacak bir banka hesabına aktarım yapılmadığı ve tamamının Belediye bütçesine gelir olarak kaydedildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, hazineye ait yapılan taşınmaz satışlarından pay ayrılmasının amaçlarından biri de gecekondu gibi yapıların dönüşümüne finansman oluşturmak ve bu bölgelerin ıslahını sağlayarak depreme dayanıklı konutlar oluşturmaktır. Bu nedenle, belediyeler bu payları mevzuatta belirtilen amacına uygun olan proje ve faaliyetlerde kullanmalıdır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup gerekli düzeltme işlemlerinin yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak yapılan işleme ilişkin savunma ekinde herhangi bir kanıtlayıcı bilgi ya da belge belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, Belediyenin hazineye ait taşınmazların satışından elde edilen gelirin %10’luk kısmını, gecekondu fonunda kullanılmak üzere açılacak bir banka hesabında takip etmesi ve bu işleme ilişkin muhasebe kaydını yaparak amacına uygun olarak kullanması gerekmektedir.