|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Gecekondu Fonu için tahsil edilen paraların vadesiz hesapta tutulduğunu ve bu fonun gelirlerinin cari harcamalarda kullanıldığını ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu gereğince, fon hesabının özel hesaplarda toplanması ve Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin %10’unun bu hesaba aktarılması zorunludur. Ancak, yapılan denetimlerde, taşınmaz satışlarından elde edilen toplam 3.536.758,11 TL’nin gecekondu fonu hesabı yerine vadesiz bir hesapta tutulduğu ve bu paranın, belirlenen amaçlar dışında harcandığı tespit edilmiştir.
Mevzuat, fon hesabının vadeli mevduat niteliğinde olmasını öngörmektedir; dolayısıyla, bu hesapta biriken tutarların nemalandırılması beklenmektedir. Ayrıca, bu fondan yapılacak harcamaların, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın iznine tabi olduğu ve yalnızca belirli alanlarda kullanılabileceği belirtilmiştir. Ancak, mevcut uygulama, hem faiz gelir kaybına yol açmakta hem de fonun amacına uygun kullanılmasını engellemektedir. Denetim bulguları doğrultusunda, ilgili idare tarafından 24.02.2022 tarihinde yayımlanan genelge, geçmiş hak ediş ödemelerinde yaşanan sorunları ve nakit sıkıntısını ele almıştır. Bu bağlamda, taşınmaz satışlarından elde edilen gelirlerin gecekondu fonu hesabına aktarılması ve bu paraların vadeli hesaplarda değerlendirilmesi önerilmektedir. Bu uygulama, hem fonun etkin kullanımını sağlayacak hem de olası mali kayıpların önüne geçecektir. |
BULGU: Gecekondu Fonu İçin Tahsil Edilen Paraların Vadesiz Hesapta Tutulması ve Fona Ait Gelirlerin Cari Harcamalarda Kullanılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulması gereken fon hesabının vadeli hesap niteliğinde olmadığı, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazlarının satış bedellerinden gelen payın fon hesabına aktarılmadığı ve belediyenin cari harcamalarında kullanıldığı görülmüştür.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde sayılan kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanarak bir fon oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinde ise, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmının %10’unun, 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı belirtilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediye sınırları içerisinde Hazineye ait taşınmazların satışından tahsil edilen paraların %10’unun ilgili idarenin açmış olduğu gecekondu fonu hesabına aktarılması gerekmektedir.
Gecekondu Kanunu’nda belirtilen hizmetlerde kullanılmak üzere oluşturulacak fon hesabının kaynakları arasında “Fonda toplanacak paraların faiz ve sair gelirleri” de sayıldığından, bu hesapta tutulan paranın nemalandırılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Yani, ilgili mevzuat hükmünden fon hesabının vadeli mevduat hesabı niteliğinde olması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Ayrıca, bu fonda biriken tutarların kullanılabilmesi için öncelikle Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izninin bulunması ve harcamanın 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde sayılan alanlarla sınırlı olması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ilçe sınırları içindeki taşınmaz satışlarından Belediyeye gönderilen toplam 3.536.758,11 TL tutarındaki payın gecekondu fonu hesabı yerine vadesiz bir banka hesabına aktarıldığı ve 775 sayılı Kanun’da öngörülen amaçların dışında, muhtelif ödemeler için kullanıldığı görülmüştür.
Her ne kadar Hazineye ait taşınmazların satışından Belediyeye aktarılan pay muhasebe kayıtlarında takip edilse de, söz konusu tutarın gecekondu fonu hesabı dışında vadesiz hesaplarda tutuluyor olması hem faiz gelir kaybına yol açmakta hem de Belediyeye aktarılan tutarın amacı dışında kullanılmasına neden olmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından 24.02.2022 tarih 311760 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Genelge ile yapılan proje ve yatırımlar ile ilgili geçmiş hak ediş ödemelerinde fiyat farkı ödemesi çıkarıldığı bundan dolayı nakit sıkıntısı oluştuğu ve ilgili hesabın kullanıldığı nakit durumu uygun olduğu zaman ilgili hesaba aktarım yapılacağı belirtilmiştir.
Belirtilen sorunların yaşanmaması için taşınmaz satışlarından Belediyeye aktarılan payların gecekondu fonu hesabına aktarılmasının ve ilgili paraların vadeli hesapta değerlendirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.