ÖZET: Gecekondu Fonuna Aktarılan Payların Yanlış Kullanımı Tespit Edildi

2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında, gecekondu fonuna aktarılan payların, ilgili mevzuatın öngördüğü amaçlar dışında harcamalarda kullanıldığı belirlenmiştir. 775 sayılı Gecekondu Kanunu çerçevesinde, Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin, bu fon hesabına aktarılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu fonun oluşturulmasına rağmen, aktarılan tutarın kamu idaresinin diğer harcamalarında kullanıldığını ortaya koymuştur.

Kanunun 12. maddesi, fonların oluşturulması ve kullanılması ile ilgili gerekli gelir kaynaklarını tanımlamakta, ilgili belediyeler için özel hesap açılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, 13. madde, toplanan fonların hangi amaçlarla kullanılacağını detaylandırmaktadır. 4706 sayılı Kanun’un 5. maddesi ise, Hazineye ait taşınmazların satış bedelinin %10’unun, belirli şartlarla ilgili belediyelerin fon hesabına aktarılmasını öngörmektedir.

Denetim sonucunda, belediyenin oluşturması gereken fon hesabının mevcut olduğu ancak 2024 yılında elde edilen gelirlerin mevzuata uygun şekilde kullanılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemlerin yapılacağını bildirmiştir. Fon hesabında toplanan gelirlerin, yalnızca kanunda belirtilen amaçlar doğrultusunda harcanması gerektiği vurgulanmaktadır.

BULGU: Gecekondu Fonuna Aktarılan Payların Fonun Amacı Dışındaki Harcamalarda Kullanılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu idaresi hesaplarında yapılan incelemelerde; 775 sayılı Gecekondu Kanunu gereğince Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden idare tarafından oluşturulan gecekondu fon hesabına aktarılması gereke payların Kamu idaresinin diğer harcamaları için kullanıldığı görülmüştür.

775 sayılı Kanun’un “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde Kanun’da yer alan hizmetlerin yürütülebilmesi için gerekli olan gelir kaynakları belirtilmiş, bu gelirler için ilgili belediyeler adına bankada özel hesap açılması ve bir fon teşkil edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun’un 13’üncü maddesinde ise; bu fonlarda toplanan tutarların hangi amaç ve usulle kullanılması gerektiği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Satış bedelinin ödenmesi, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinde; belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’unun ilgili belediyelerin 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, Belediye tarafından Gecekondu Kanunu gereğince oluşturulması gereken fon hesabının oluşturulduğu ancak Hazineye ait taşınmazların satışı sebebiyle 2024 yılında Belediyeye aktarılan tutarın Kamu idaresi tarafından açılan özel fon hesabında toplanmayıp mevzuat hükümleri gereğince kullanılması gereken alanlar dışında cari harcamalarda kullanıldığı tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edileceğini bildirmiştir.

Dolayısıyla, Hazineye ait taşınmazların satışından elde edilen ve bu amaçla Kamu idaresine gönderilen gelirlerin İdare tarafından oluşturulan fon hesabında toplanması ve söz konusu payların mevzuatın öngördüğü usule uygun olarak Kanun’da belirtilen amaçlar için kullanılması gerekmektedir.