| ÖZET: Sayıştay denetim raporunda, büyükşehir ilçeye ait gecekondu fonu hesabında biriken paraların vadeli hesaptan kullanılmayıp, amaç dışı olarak cari harcamalar için kullanılması tespit edilmiştir. 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinde belirtildiği gibi, taşınmaz satış bedellerinden %10’luk gecekondu fonu payı, tasfiyesinde kullanılmak şartıyla ilgili belediyelere aktarılacaktır. Ayrıca, 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12’nci maddesi göre oluşturulan fon hesabına gelir sağlanacak ve bu paranın faiz ve sair geliri de fonun gelirleri arasında sayılacaktır.
Geçekonduda toplanacak paralar, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacaktır. Bu kanunun 13’üncü maddesinde ise, fonda toplanan paraların belediyelerce kullanılması belirtilen amaçlar haricinde kullanılamayacaktır. |
BULGU: Gecekondu Fonundaki Paraların Vadeli Hesapta Tutulmaması ve Amacı Dışında Kullanılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Hazineye ait taşınmazların satışından elde edilen gelirlerden Belediye’ye gönderilen %10’luk gecekondu fonu payının vadesiz banka mevduat hesabında izlendiği ve amacı dışında kullanıldığı görülmüştür.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasında belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30, varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verileceği ve bu payların tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılması gerektiği belirtilmiştir.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; Kanun’da belirtilen hizmetlerin yürütülmesi için oluşturulacak fon hesabına hangi kaynaklardan gelir sağlanacağı tek tek sayılmış olup söz konusu kaynaklardan sağlanacak gelirlerin ise ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı ifade edilmiştir.
Ayrıca söz konusu maddenin birinci fıkrasının (i) bendinde; gecekondu fonunda toplanacak paraların faiz ve sair gelirlerinin, fonun gelirleri arasında olduğu belirtildiğinden, anılan Kanun hükmünden bankada açılacak gecekondu fonu hesabının, vadeli bir mevduat hesabı olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu Kanunun 13’üncü maddesinde ise, 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla;
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılabileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden, ilgili fonda biriken paraların vadeli bir hesapta toplanacağı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izninin alınması şartıyla maddede belirtilen durumlar için kullanılabileceği onun dışında kullanılamayacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, söz konusu fonda biriken tutarların vadeli bir hesapta tutulmadığı ve 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde belirtilen yerlere harcanması gerekirken, dönem içerisinde cari harcamaların karşılanması amacıyla kullanıldığı tespit edilmiştir.
Gecekondu Fonu’nda biriken tutarların vadeli ve ayrı bir hesapta tutulması ve bu hesaptan mevzuatın izin verdiği durumlar haricinde harcama yapılmaması gerekmektedir.