|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Gecekondu Fonundaki tutarların mevzuatta belirtilen amaçlar dışında kullanıldığını ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu çerçevesinde Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden oluşturulan fon hesabında biriken tutarların, cari iş ve işlemler için harcandığı tespit edilmiştir. 4706 sayılı Kanun’un 5. maddesi, bu satış bedellerinin belirli oranlarda ilgili belediyelere aktarılmasını öngörmektedir. Ancak, bu fonun kullanımına dair 775 sayılı Kanun’un 12. ve 13. maddeleri, kaynakların yalnızca belirli kamu hizmetleri ve projeleri için harcanabileceğini belirtmektedir.
Denetim sonuçları, 2024 yılı içerisinde belediyenin fon hesabına toplam 7.576.046,19 TL aktarıldığını ve bu tutarın 4.870.588,43 TL’sinin cari harcamalar için kullanıldığını göstermektedir. Belediye, bu harcamaların mevzuata uygun olduğunu savunsa da, yapılan incelemeler, bu tutarın bazı kısımlarının amacına aykırı kullanıldığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, Gecekondu Fonunun, yalnızca Gecekondu Kanunu’nun 13. maddesinde belirtilen alanlarda ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın izniyle harcanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Gecekondu Fonundaki Tutarların Mevzuatında Belirtilen Amaçlar Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından 775 sayılı Gecekondu Kanunu gereğince Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden aktarılan paylar için oluşturulan fon hesabında biriken tutarların cari iş ve işlemler için kullanıldığı görülmüştür.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Satış bedelinin ödenmesi, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinde; Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’unun ilgili belediyelerin 775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı, kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30, varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verileceği ifade edilmiştir.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin belediyeler tarafından gecekondu fonunda kullanılmak üzere açılacak bir banka hesabında toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır. Bahse konu Kanun’un 13’üncü maddesinde; 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla belediyelerce bu Kanunda belirtilen amaçlarda kullanılmak üzere arsa temin edilmesinde, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında, kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu Kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ilgili fonda biriken tutarın Gecekondu Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilen alanlarda ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni veya onayı alınmak şartıyla kullanılabileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı içerisinde Belediyenin fon hesabına 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında toplam 7.576.046,19 TL tutarında aktarım yapıldığı ve bu tutarın 4.870.588,43 TL’lik kısmının İdarenin cari nitelikteki harcamalarını gerçekleştirdiği banka hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir.
Denetim tespiti üzerine Belediye tarafından, bu kapsamda yer alan meblağların amacı doğrultusunda kullanıldığı ifade edilmiştir. Ancak Belediyenin muhasebe kayıtları ve harcama belgelerinin incelenmesi sonucunda bu meblağdan amacı dışında kullanımında mevcut olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak, 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında gecekondu bölgelerinin ihtiyaç duyduğu alanlarda kullanılması amacıyla Belediye tarafından açılan banka hesabında toplanan gecekondu fonu payının Gecekondu Kanunu’nun 13’üncü maddesinde belirtilen yerlerde ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni veya onayı alınmak şartıyla kullanılması gerekmektedir.