|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Gecekondu Fonunun belirlenen amacı dışında kullanıldığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu çerçevesinde, belediyeler, düzenli kentleşmeyi sağlamak ve konut ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla imarlı ve altyapılı arsalar üretme yetkisine sahiptir. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12. maddesi, bu fonların özel hesaplarda toplanarak belirli amaçlar için kullanılacağını belirtirken, 13. madde ise fonların hangi alanlarda harcanabileceğini açıklamaktadır. Bu kapsamda, Gecekondu Fonunun, TOKİ’nin izniyle konut projeleri ve kamu hizmetleri için kullanılması gerekmektedir.
Denetim raporunda, Gecekondu Fonu’na 2024 yılı içinde aktarılan toplam 1.631.173,82 TL’nin, mevzuatta belirtilen amaçlar dışında harcandığı tespit edilmiştir. İlgili idare, bu bulgulara yanıt olarak, tespit edilen hususların düzeltileceğini ifade etmiştir. Ancak, yıllar içinde bu hesaba aktarılan tutarların, yalnızca belirlenen amaçlar doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, fonun etkin ve doğru bir şekilde kullanılmasının önemini ortaya koymaktadır. |
BULGU: Gecekondu Fonunun Amacı Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Gecekondu Kanunu gereğince oluşturulan fona ait gelirlerin mevzuatta yer alan amacı dışında muhtelif işler için kullanıldığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine göre belediyeler, düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek, konut, toplu konut yapmak yetkisine sahiptir.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili belediyeler adına açılacak banka özel hesaplarında toplanarak birer fon teşkil edileceği belirtilmiş, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır.
Mezkur Kanun’un 13’üncü maddesinde Gecekondu Fonunun, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) izni alınmak şartıyla, Kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, TOKİ tarafından onanan plan ve projelere göre halk konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin yapılması veya onarılması gibi işlerde kullanacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili fonda biriken paralar 775 sayılı Kanunun 13’üncü maddesinde açıklanan yerlerde kullanılabilecek, bunun dışındaki yerlerde kullanılamayacaktır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin fonun teşkili ve muhasebeleştirilmesine ilişkin “Belirli Bir Amaca Tahsisli Gelirler ve Alınan Paylar” başlıklı 18’nci maddesinin ikinci fıkrasında, 775 sayılı Gecekondu Kanununun 12’nci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paraların gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedileceği, gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulacağı, bu fondan yapılan harcamalarda 775 sayılı Kanunda belirtilen usul ve esaslar uygulanacağı açıkça belirtilmiştir.
Gecekondu Fonu Hesabına 2024 yılı içerisinde aktarılan toplam 1.631.173,82 TL tutar, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde Fonunun kuruluş amacı doğrultusunda değerlendirilmesi yerine, muhtelif işlerin hakediş ödemelerinde kullanılmıştır.
İdare, yukarıda açıklanan tespit için yazılı cevabında, bulguda yer alan hususların yerine getirileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, Gecekondu Fonu Hesabına yıllar itibariyle aktarılan ve farklı amaçlar için kullanılan tutarların bu hesaba alınmak suretiyle mevzuata uygun hareket edilmesi gerekmektedir.