|
ÖZET: Gecekondu Kanunu gereğince oluşturulması gereken fon hesabının oluşturulmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir Belediyesi, Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden elde edilen %10’luk payı, 775 sayılı Gecekondu Kanunu çerçevesinde belirlenen fon hesabına aktarmamış; bu payın, diğer belediye işlemlerinde kullanıldığı tespit edilmiştir. 4706 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, bu payın yalnızca belirli amaçlar için kullanılabileceğini açıkça belirtmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümleri, Hazine taşınmazlarının satışından elde edilen gelirlerin, ilgili belediyeler tarafından özel hesaplarda toplanarak fon teşkil edilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak Malatya Büyükşehir Belediyesi, bu yükümlülüğünü yerine getirmemiş ve tahsil edilen gelirleri normal bir gelir olarak kayda alarak, amaç dışı harcamalar yapmıştır. Bu durum, 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesi ile çelişmektedir. Kamu İdaresi, mevzuat çerçevesinde gerekli işlemlerin başlatılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, Hazine taşınmazlarının satışından elde edilen %10’luk payın, belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılmak üzere özel bir hesapta takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu uygulama, yasal gerekliliklerin yerine getirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gecekondu Kanunu Hükümlerine Göre Oluşturulması Gereken Fon Hesabının Oluşturulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Belediye sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedelleri üzerinden Belediyeye aktarılan %10’luk pay, 775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulması gereken fon hesabına aktarılmamış, bu Kanun’da belirtilen amaçlar dışında, Belediyenin diğer iş ve işlemleri için kullanıldığı görülmüştür.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Satış bedelinin ödenmesi, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasıyla; Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmının % 10’unun, öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla ilgili belediyelerin 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılması, kalan kısımdan ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verilmesi ve bu payların, tahsili takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılması hükme bağlanmıştır.
775 sayılı Kanun’un “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı bölümünün 12’nci maddesinde; Kanun’daki hizmetlerin yürütülebilmesi için aşağıdaki kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanarak birer fon teşkil edileceği ifade edilmiş; maddenin devamındaki (f) bendiyle, diğer kanunlarla bu fona katılması kabul edilen sair gelirler, fonun kaynakları arasında sayılmış ve bu şekilde Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden tahsil edilen % 10’luk kısım, fon gelirlerine dâhil edilmiştir.
Aynı Kanun’un 13’üncü maddesinde fon kaynaklarının, belediyelerce Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla;
“12 nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartiyle:
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkanlariyle karşılanamıyan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tesbit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılır.”
hükmü getirilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedelleri üzerinden Belediyeye aktarılan %10’luk payların ayrı bir banka hesabında muhafaza edilmesi ve sadece 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan amaçlar için kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede 4706 sayılı Kanun hükümlerine göre Malatya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde Hazineye ait taşınmaz satışlarından tahsil edilen kısım için ayrı bir fon hesabı oluşturmamıştır. Tahsis niteliğinde olan bu gelirin 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde belirtilen yerlere harcanması gerekmektedir. Ancak Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulması gereken fon normal bir gelir gibi kayıtlara alınarak amacı dışında harcanmıştır.
Kamu İdaresi cevabında 775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulması gereken fon hesabına ilişkin olarak mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem yapılması yönünde çalışmalara başlanacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre Malatya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindeki Hazine taşınmazlarının satışından elde edilen bedelden Belediyeye aktarılacak %10’luk payın bahsi geçen Kanun’da belirtilen amaçlar için kullanılmak üzere bankada açılacak özel bir hesaba aktarılması ve söz konusu payların bu hesapta takibinin yapılması uygun olacaktır.