|
ÖZET: Gecekondu Kanunu’na dayanan düzenlemelere göre, belediyelerin oluşturması gereken fon hesabının henüz teşkil edilmediği tespit edilmiştir. 11 Mart 1988 tarihinde yürürlüğe giren 775 sayılı Gecekondu Kanunu ve onu tamamlayan 3414 sayılı Kanun, bu fonların yönetimi ve ilgili hakların belediyelere devredilmesini öngörmektedir. Ayrıca, 4706 sayılı Kanun’un 5. maddesi, Hazineye ait taşınmazların satış bedelinin bir kısmının bu fon hesabına aktarılmasını şart koşmaktadır.
775 sayılı Kanun’un 12. maddesi, gecekondu hizmetlerinin yürütülmesi için gerekli gelirlerin Türkiye Emlak Kredi Bankası nezdinde özel hesaplarda toplanarak fon oluşturulmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda, belediyelerin mevcut gecekonduların ıslahı ve tasfiyesi gibi işlemler için gerekli fonları açmaları zorunludur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, bu fonlarda toplanan gelirlerin bütçeye kaydedilmesi ve belirli amaçlar doğrultusunda kullanılmasını düzenlemektedir. Sonuç olarak, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, gecekondu fonunun oluşturulması için gerekli banka hesabının açılması gerekmektedir. Bu adım, belediyelerin gecekondu sorunlarıyla etkin bir şekilde başa çıkabilmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Gecekondu Kanunu Hükümlerine Göre Oluşturulması Gereken Fon Hesabının Teşkil Ettirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre Belediyece oluşturulması gereken fon hesabının teşkil ettirilmediği görülmüştür.
11.03.1988 tarih ve 19752 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu’na ek getiren 3414 sayılı Kanun’un 1’inci ve 2’nci maddelerinde, 775 sayılı Kanun’un belediye sınırları ile mücavir alanlardaki tatbikatı için daha önce Bayındırlık ve İskan Bakanlığına verilen hak, yetki ve görevler ile aynı Kanun’un 12’nci maddesinde kurulması öngörülen Fonların idaresi ile bu Fonlara ait her türlü hak ve vecibelerin ilgili belediyelere devredildiği; devredilen bu hak, yetki ve görevlerin de belediyelerin yetkili organları eliyle kullanılacağı hükme bağlanmıştır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5′ inci maddesinde ;
“Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’u, ilgili belediyelerin 20.07.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30, varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verilir…” denilmektedir.
775 sayılı Kanun’un “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde ise; “Bu Kanundaki hizmetlerin yürütülebilmesi için aşağıdaki kaynaklardan sağlanacak gelirler, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanarak birer fon teşkil edilir.” denilmekte olup, yine anılan Kanunun 1’inci ve 8’inci maddeleri uyarınca da belediyelerin mevcut gecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımının önlenmesi kapsamında kendilerine devrolunan arazi ve arsalardan Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca uygun görülenlerin kira ya da satış tutarlarının yatırılması için de fon hesabı açmaları gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Belli bir amaca tahsisli gelirler ve alınan paylar” başlıklı 18′ inci maddesinin 2’nci fıkrasında da;
“20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun 12 inci maddesi gereği kurulan fonda toplanacak paralar gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilir. Diğer taraftan gider bütçesinin ilgili tertibine tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ödenek konulur. Bu fondan yapılan harcamalarda 775 sayılı Kanunda belirtilen usul ve esaslar uygulanır.”
hükmüne yer verilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıdaki mevzuat hükümleri gereğince gecekondu fonu oluşturulması için ayrı bir banka hesabının açılması sağlanmalıdır.