|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, bazı araç bakım ve onarım hizmetlerinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/A maddesi uyarınca geçerli yetki belgesi bulunmayan firmalardan alındığı belirlenmiştir. Bu durum, kamu idarelerinin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere aykırılık teşkil etmektedir. Kanunun 22’nci maddesinde, ihtiyaçların yalnızca belirli bir gerçek veya tüzel kişi tarafından karşılanabileceği durumlarda doğrudan temin yönteminin kullanılabileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, araç bakım onarım hizmet alımlarında bu doğrudan temin yönteminin tercih edildiği, ancak firmaların sunduğu yetki belgelerinin geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Tebliğde, alımın yalnızca belirli bir kişi tarafından yapılma gerekçelerinin net ve objektif bir şekilde ortaya konulması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak mevcut durumda, bu gerekliliklerin yerine getirilmediği ve dolayısıyla yapılan alımların mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır. Kamu idaresi, bu tür alımlarda gerekçelerin ayrıntılı ve objektif kriterlere dayandırılacağını ve belgelerin geçerliliğinin titizlikle kontrol edileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 22/A maddesi çerçevesinde gerçekleştirilecek alımların, geçerli belgelerle desteklenmesi ve bu belgelerin ilgili görevliler tarafından dikkatlice incelenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. |
BULGU: Geçerli Yetki Belgesi Olmayan Firmadan Araç Bakım Onarım Hizmeti Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Bazı araç bakım ve onarım hizmetlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/A maddesi kapsamında geçerli bir yetki belgesi bulunmayan firmadan sağlandığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almaktadır.
Mezkûr Kanunun 22’nci maddesinin (a) bendinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
hükmü yer almaktadır.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğin “İhtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden temini” başlıklı 11’inci maddesinde;
“(1) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi halinde, Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında alım yapılabilir. Alım yapılmadan önce, alımın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebepleri ayrıntılı, net ve objektif bir biçimde ortaya konularak, anılan bentte belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebepler ayrıntılı şekilde belirtilir ve bu sebeplere ilişkin belgeler onay belgesine eklenir. Ayrıca, mal alımları için ihtiyacın niteliği, ihtiyaç konusu malın ayrıntılı teknik özellikleri ve ne amaçla kullanılacağı, bu amacı en az aynı verimlilik, etkinlik ve fonksiyonellikle karşılayabilecek diğer ürün/model/marka vb. bulunup bulunmadığı ile bulunmuyorsa sebepleri, ihtiyaç konusu malı satan başka firmaların olup olmadığı gibi hususlar tespit edilir ve bunlara ilişkin belgeler de onay belgesine eklenir.” hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemeler neticesinde; İdare tarafından araç bakım onarımına ilişkin yapılan hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun’un 22/a maddesi kapsamındaki alım yönteminin tercih edildiği fakat bu alıma ilişkin ihtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespiti amacıyla firma tarafından sunulan yetki belgesinin geçerli olmadığı görülmüştür.
Tebliğ’de de açıkça belirtildiği üzere; alım yapılmadan önce, alımın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebepleri ayrıntılı, net ve objektif bir biçimde ortaya konularak, anılan bentte belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebepler ayrıntılı şekilde belirtilmeli ve bu sebeplere ilişkin belgeler onay belgesine eklenmesi gerekmektedir. Fakat yapılan hizmet alımında, alımın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebebi yetki belgesi ile ortaya konulmuş olsa da belgenin geçerli olmadığı göz önüne alındığında yapılmış olan bu alımın mevzuat hükümlerine uygun olmayan biçimde gerçekleştirildiği görülmektedir.
Kamu idaresi cevabında; 4734 sayılı Kanun’un 22/a maddesi kapsamında yapılacak alımlarda, gerçek veya tüzel tek kişiden alım gerekçelerinin ayrıntılı, net ve objektif kriterlere dayandırılacağı; sunulan belgelerin geçerliliğinin ise piyasa araştırma görevlilerince titizlikle kontrol edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 4734 Sayılı Kanun’un 22/a maddesi kapsamında yapılacak alımların gerçek veya tüzel tek kişiden alınma sebeplerinin ayrıntılı, net ve objektif kriterlere göre ortaya konulması gerekmekte olup sunulan belgelerin geçerliliğinin ilgili görevliler tarafından araştırılması gerekmektedir.