|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversitelerin döner sermaye işletmeleri kapsamında yapılan incelemelerde, geçerlilik süresi sona ermiş teminat mektuplarının yüklenicilere iade edilmediği tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, kesin teminatların geri verilmesi sürecini düzenlemekte ve yüklenicinin herhangi bir borcu bulunmadığı durumlarda bu teminatların iade edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, bu mevzuata aykırı olarak, geçerlilik süresi dolmuş teminat mektuplarının iade edilmediği ve ilgili hesaplarda gerekli çıkış kayıtlarının yapılmadığı gözlemlenmiştir.
Ayrıca, kanunun “İade edilemeyen teminatlar” başlıklı maddesi, belirli koşullar altında iade edilmeyen teminatların hükümsüz hale geleceğini ve bankalarına geri döneceğini ifade etmektedir. Bu durum, döner sermayeli işletmelerin bütçe ve muhasebe yönetmeliği ile de çelişmektedir. İade edilen veya paraya çevrilen teminatların muhasebe kayıtlarında doğru bir şekilde yansıtılmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, geçerlilik süresi dolmuş teminat mektuplarının iade edilmemesi, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir durum oluşturmakta ve bu durumun izlenmesi gereken hesaplarda yanlışlıklar meydana getirmektedir. |
BULGU: Geçerlilik Süresi Sona Eren Teminat Mektuplarının İade Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Teminat mektuplarına ilişkin yapılan incelemede, geçerlilik süresi dolmasına rağmen yükleniciye iade edilmeyen teminat mektuplarının bulunduğu tespit edilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;
a) Yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı,
b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı,
yükleniciye iade edilir.
..denilmektedir.
Kanun’un “İade edilemeyen teminatlar” başlıklı 14’üncü maddesinde; “13 üncü maddeye göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir.” hükümleri yer almaktadır.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 526’ncı maddesinde; “İade edilen veya paraya çevrilen teminatlar bu hesaba alacak, 901 Alınan Teminatlar Alacaklı Hesabına borç kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak, ihalelere ilişkin yüklenicilerden alınan ve geçerlilik süresi dolduğu halde yüklenicilerine iade edilmeyen teminat mektuplarının bulunduğu ve 900 Alınan Teminatlar Hesabı ile 901 Alınan Teminatlar Alacaklı Hesabından çıkış kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir. İzleme ve bilgi verme fonksiyonu olan bilanço dipnotu niteliğindeki ilgili nazım hesapların doğru tutarı göstermediği değerlendirilmektedir.