|
ÖZET: Geçerlilik süresi sona eren teminat mektuplarının iade edilmemesi, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. Yapılan incelemelerde, yüklenicilere geri verilmesi gereken ancak süresi dolmuş teminat mektuplarının bulunduğu tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun 13. maddesi, kesin teminatların geri verilmesi için belirli şartlar öngörmektedir. Bu şartlar arasında, yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesi ve idareye herhangi bir borcunun olmaması yer almaktadır. Ayrıca, iade edilemeyen teminatların hükümsüz kalacağına dair düzenlemeler de mevcuttur.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 458. maddesi, teminat ve garanti mektuplarının muhasebe birimlerinde gereksiz yere bekletilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, alınan teminatların durumu, her mali yıl sonunda ilgili idarelerden alınacak bilgilerle takip edilmelidir. Ancak, yapılan denetimlerde, geçerlilik süresi dolmuş teminat mektuplarının iade edilmediği ve muhasebe kayıtlarının güncellenmediği görülmüştür. Bu durum, bilanço dipnotlarının gerçeği yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Kamu idaresinin, bu konudaki eksikliklerin giderilmesi için gerekli çalışmalara başladığı bildirilmiştir. |
BULGU: Geçerlilik Süresi Sona Eren Teminat Mektuplarının İade Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Teminat mektuplarına ilişkin yapılan incelemede, geçerlilik süresi dolan ve yükleniciye iade edilmeyen teminat mektuplarının bulunduğu tespit edilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;
a) Yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı,
b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı,
yükleniciye iade edilir.
..denilmektedir.
Kanun’un “İade edilemeyen teminatlar” başlıklı 14’üncü maddesinde; “13 üncü maddeye göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir.” hükümleri yer almaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin, 910-Alınan Teminat Mektupları Hesabını düzenleyen 458’inci maddesinde üçüncü fıkrada; “Teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgelerin muhasebe birimlerinde gereksiz olarak bekletilmesini önlemek için; alınan teminata ait işin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı, mevzuatındaki süreler de dikkate alınarak muhasebe birimlerince takip edilir ve her malî yılsonunda teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler hakkında ilgili idareden bilgi alınır ve alınan bilgi doğrultusunda söz konusu mektup ve belgeler ilgilisine veya ilgili bankaya iade edilir ya da ertesi malî yıla devredilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak, ihalelere ilişkin yüklenicilerden alınan ve geçerlilik süresi dolduğu halde yüklenicilerine iade edilmeyen teminat mektuplarının bulunduğu ve 910-Alınan Teminat Mektupları Hesabı ile 911-Alınan Teminat Mektupları Emanetleri Hesabından çıkış kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir. İzleme ve bilgi verme fonksiyonu olan bilanço dipnotu niteliğindeki ilgili nazım hesapların gerçeğe uygun tutarı göstermediği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresince, gerekli çalışmaların tesis edilmesini teminen çalışmaların başladığı bildirilmiştir.