|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idareler bünyesindeki bölge müdürlüklerinde geçici kabul işlemleri tamamlanan yatırımların muhasebe kayıtlarının eksik yapıldığını ortaya koymuştur. Geçici kabulü tamamlanan yapım işlerine ait toplam 14.725.986.633,11 TL tutarındaki yatırım, 31.12.2021 tarihine kadar ilgili maddi duran varlık hesaplarına aktarılmadan, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye devam etmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri gereğince, tamamlanan yatırımların ilgili hesaplara kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından yalnızca 5.957.880.909,84 TL tutarında çıkış yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, 258 hesapta 8.667.678.049,84 TL fazlalık ve maddi duran varlık hesaplarında aynı tutarda bir eksiklik oluşturmuştur. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve 2022 yılı içinde gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Ancak, 2021 mali yılı bilançosunda bu fazlalık ve eksiklik devam etmektedir. Sonuç olarak, bölge müdürlüklerinin geçici kabulü tamamlanan yapım işlerine ait muhasebe kayıtlarını zamanında ve doğru bir şekilde gerçekleştirmesi büyük önem taşımaktadır. Bu durum, gelecekte benzer hataların önlenmesi açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Geçici Kabul İşlemleri Tamamlanan Yatırımlara İlişkin Tutarların İlgili Maddi Duran Varlıklar Hesabına Aktarılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Bölge Müdürlüklerinde 2021 yılı içinde geçici kabulü tamamlanan yapım işlerine ait yatırım tutarlarının 31.12.2021 tarihine kadar ilgili maddi duran varlık hesaplarına aktarılmadan, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye devam edildiği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 174’üncü maddesine göre; Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenen yeraltı ve yerüstü düzenlerine ilişkin tutarların, yatırımın tamamlanıp geçici kabulün tamamlanması ile birlikte 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ise alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Söz konusu Yönetmeliğin 252-Binalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 176’ncı maddesine göre de, benzer şekilde; Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenen bina yapımına ilişkin tutarların binanın geçici kabulünün tamamlanması ile birlikte, 252-Binalar Hesabına borç; 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilen yatırımlardan tamamlananlar ilgisine göre Maddi Duran Varlık Hesap Grubunda yer alan 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabına alınmalıdır.
Yapılan incelemede, ayrıntısı aşağıdaki tabloda görüleceği üzere, söz konusu Bölge Müdürlüklerinde 2021 yılı içerisinde geçici kabulü tamamlanan toplam 14.725.986.633,11 TL tutarında yapım işi olmasına rağmen, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından toplam 5.957.880.909,84 TL tutarında çıkış yapıldığı görülmüştür.
Tablo 9: Geçici Kabulü Tamamlanan Yapım İşlerinin Toplam Tutarı ile Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Bakiyesinin Karşılaştırılması
| Bölge Müdürlüğü | Geçici Kabulü Tamamlanan İşlerin Toplam Tutarı | 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Alacak Toplamı |
| 1’inci (İstanbul) Bölge | 4.551.945.924,13 | 1.383.093.483,46 |
| 2’nci (İzmir) Bölge | 875.630.475,85 | 376.640.877,05 |
| 3’üncü (Konya) Bölge | 2.243.431.531,30 | 802.157.105,85 |
| 6’ncı (Kayseri) Bölge | 917.639.472,27 | 683.812.032,85 |
| 7’nci (Samsun) Bölge | 1.290.855.734,39 | 323.355.634,17 |
| 8’inci (Elazığ) Bölge | 451.885.308,79 | 334.732.763,67 |
| 10’uncu (Trabzon) Bölge | 3.615.103.120,89 | 1.559.549.929,76 |
| 18’inci (Kars) Bölge | 896.647.610,61 | 712.119.301,58 |
| TOPLAM | 14.843.139.178,23 | 6.175.461.128,39 |
Söz konusu Bölge Müdürlükleri tarafından geçici kabulü tamamlanan yapım işlerine ait toplam tutar ile 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının alacak toplamı arasındaki fark 8.667.678.049,84 TL’dir.
Bu nedenle, geçici kabulü tamamlanan yapım işlerine ait yatırım tutarlarının ilgili maddi duran varlık hesaplarına aktartılmaması neticesinde, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında 8.667.678.049,84 TL fazlalık ve ilgili maddi duran varlık hesaplarında ise aynı tutarda eksiklik mevcuttur.
Kamu İdaresi tarafından, bulgu konusu husus kabul edilmiş olup, 2022 yılı içerisinde gerekli düzeltme kayıtlarının yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, denetim görüşü verilen 2021 mali yılı bilançosunda 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında 8.667.678.049,84 TL fazlalık ve ilgili maddi duran varlık hesaplarında ise aynı tutarda eksiklik mevcudiyetini devam ettirmektedir.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer almaktadır. Kamu İdaresi tarafından söz konusu hususa ilişkin düzeltici işlem tesis edileceği ifade edilmesine rağmen, uygulamanın 2021 yılında devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, ilgili Bölge Müdürlükleri tarafından geçici kabulü tamamlanan yapım işlerinin takip edilerek gerekli muhasebe kayıtlarının zamanında yapılmasının sağlanması gerekmektedir.